Sleepless nights over Turkey’s foreign currency deficit

Mustafa Sönmez – Hürriyet Daily News, October/05/2015

From the businessperson to the politician, from the debtor to the creditor, everybody’s eyes are on the dollar… These days the dollar is around the level of 3 Turkish Liras and does not seem to be stepping down. It looks like it will settle at around 3.10 liras by the end of October.

International developments – especially the U.S. Federal Reserve’s imminent increase of interest rates – and Turkey’s domestic climate of election speculation, political tension and uncertainty are ramping up risks. When risks increase, the trend toward foreign currency accelerates. Almost 45 percent of money in Turkish deposits has now been converted into foreign currencies. The concern is for this to rise further in a “dollarization panic.” Turkey’s experience shows that this panic state is the most dangerous of all.

International Investment Position (IIP) 

In the rush toward foreign currency, mostly the U.S. dollar, on one hand there is the tendency of the foreign investor to exit Turkey, while on the other hand there is the non-decreasing demand of companies with foreign currency deficits. How much is the deficit? The answer to that question may be useful in estimating the severity of the dollar’s rise. There are several ways to measure the deficit. One of them is the “International Investment Position” (IIP) to understand a country’s macro foreign currency deficit.

The Turkish Central Bank releases this data every three months. The IIP provides information about a country’s net foreign currency position; it is a scale that shows whether it is in a net deficit or a net surplus, providing information about its ratio to the national income, thus the dimensions of the deficit.

Rapid increase 

The Central Bank’s data after 2009 show us that Turkey’s foreign currency deficit has been rapidly increasing in recent years. In the second quarter of 2009, there was a $231 billion difference between its foreign currency income and debts and this deficit was about 45 percent of the national income. In the period between 2010 and 2012 when an intense inflow of external capital occurred, the deficit grew rapidly and by mid-2013 it was $424 billion. At the end of that year, its rate to national income was 53 percent: A record-breaking increase.

Starting from mid-2013, with the hike of the dollar exchange rate, the dollar equivalences of liabilities went down. Alongside this, the foreign direct investment inflow also decreased. Thus, Turkey’s foreign currency deficit remained at $431 billion at the end of 2014. This was again nearly 54 percent of that year’s national income.

At the end of the first half of 2015 when the lira’s devaluation against the dollar accelerated and when the foreign investors drew $6 billion, the foreign currency deficit was calculated at $402 billion. This corresponds to a critical level of 55 percent of the national income, which is estimated to have dropped to $730 billion. This shows Turkey’s “dangerous level of fragility,” when the rate is below 50 percent for several “emerging” countries.

Foreign currency deficit of companies  

We have to look into other data to clarify Turkey’s IIP. This is the data that concerns the assets and liabilities of non-financial companies. What is the foreign currency deficit of companies?

Another statistical data set produced by the Central Bank provides information about the foreign currency risks of companies. Even though it does not have sectoral details, this data set is important because it reveals the dimensions of the foreign currency risks of companies. According to the Central Bank, the deficits of companies after 2009 seem to have rapidly grown. The foreign currency deficit in 2009 was $67 billion, which corresponded to 11 percent of that year’s national income. In following years the deficit and its ratio to national income rapidly increased. The net foreign exchange position of companies was negative $170 billion in 2013 and $179 billion in 2014 – around 22 to 23 percent of national income. The multiplication of this deficit in the past six years is one of the most important factors increasing fragility. The Central Bank reported the foreign currency deficit of companies as being $176 billion at the end of the second quarter of 2015 – around 22 percent of the estimated national income.

According to data, companies have taken $175 billion in foreign currency loans from domestic financial institutions and have $81 billion in debts to international banks. When import debts and other debts are added to the total of $256 billion in debt, companies’ liabilities as of mid-2015 reach $284 billion.

Companies have declared that they have foreign currency assets totaling $108 billion. Two-thirds of this is made up of international deposits. As a result, assets cover only 38 percent of liabilities and companies’ net deficit is therefore $176 billion. This is at a time when the dollar rate is over 3 liras. This is a significant burden on companies and with every climb in the dollar/lira parity they are facing important foreign exchange rate losses.

Which firms? 

In those companies listed on the Istanbul Stock Exchange (BİST), in their balance sheets their foreign currency assets and liabilities are given in liras. As of June 2015, when the deficits in the lira are divided into an average of 3 lira dollar exchange rate, the 158 companies listed in BİST have nearly $20 billion net foreign currency deficits.

The high negative foreign exchange position of firms may not constitute a definite weakness. For those firms which are open to international trade and which export goods and services, these deficits are manageable. Also, foreign currency assets and foreign currency liabilities of companies should be compared. Those companies with high forex liabilities may also have high forex assets. However, for some companies liabilities have exceeded their assets extensively. For instance, Turkish Airlines looks to have a nearly $4.3 billion foreign currency deficit and its assets cover only 27 percent of them. Turk Telekom’s foreign assets are 8 percent of its liabilities. The same goes for major firms such as Tüpraş, Anadolu Efes, Cola Cola and Torun GYO.

Firms may have objections to this outlook, so the most precise way to address this is for the BİST to inform investors, especially small investors, of this dimension, in order to prevent misinformation or information distortions.

dış ekonomik, English kategorisine gönderildi | Sleepless nights over Turkey’s foreign currency deficit için yorumlar kapalı

Brazil and Turkey, two countries with a common fate…

Mustafa Sönmez,  Hürriyet Daily News, September/28/2015

While the world is watching the “emerging” periphery countries, the most fragile ones are Russia, Brasil and Turkey. South Africa is sometimes considered as well.

Russia is a country unique to itself. Even though it is an energy exporter, because of the drop in energy prices as well as the Ukraine and Crimea issues that strained its relations with the West, it was subject to embargoes. Its currency, the ruble, lost enormous value against the dollar; its growth went all the way down to 0.6 percent in 2014. Its estimated growth is no more than 0.7 percent for 2015.

On the other hand, Brasil and Turkey, among the fragile periphery countries, are two that seem more likely to be compared with each other; they are two countries that have similarity and parallelism in their experiences. So much so that, recently, efforts are being made to predict the trends in Turkey by monitoring what is going on in Brazil. For instance, the foreign exchange rate. There is a huge similarity when the Brazilian real and the Turkish Lira are compared at the IMF database as of September 2010.

Dollar, 3.50 liras?

If we consider September 2010 as 100, the real became 205 at the end of September 2015. In other words, it devaluated 105 percent against the dollar in six years. The lira lost 95 percent value during this period. Especially in the 12 months following September 2014, the devaluation in both countries was fast. It was 59 percent in the real and 37 percent in the lira. Several analysts, taking into consideration this speed, are stating the dollar will reach 3.50 liras depending on domestic and international economic and political developments.


Despite the difference in their histories, Turkey and Brazil are similar in the style they joined the world economy and the roles that they have taken. That makes comparison possible. There is also a thesis written on this subject within the Central Bank. Expert Emre Yalçın wrote it.

Brazil: From yesterday to today

For about 300 years,Brasil was exploited through its cut veins as Portugal’s colony and was independent in 1822. Slavery was lifted only in 1888. It then moved from colonialism to neo-colonialism. For years, it was again a country the raw material resources of which, its coffee, soy bean, cotton, iron ore and oil, was extracted by multinational companies and taken away.

With global roles re-distributed in association with the level the accumulation of capital, just as it happened in Turkey, after 1960, Brasil was first industrializing with import substitution then, starting in 1980s, an export-oriented model was dominant. Brasil was ruled under a military tutelage for many years until becoming “civilian” in 1985.

Brazil adopted and rapidly harmonized with neoliberal policies and the 2000s became leader Lula’s Labor Party era. The one-party rule of the Justice and Development Party (AKP) in Turkey corresponds to Brazil’s Labor Party era.

Again, just as in Turkey, with intense foreign capital inflow, Brazilian economy, like during the AKP era, was able to grow at a rate of 6 to 7 percent annually. Also, just like Turkey’s capitalism, as of mid-2013, with the possibility of Fed’s interest rate increase, foreign hot money started to exit. From that day on, then real started losing value against the dollar, actually faster than the lira.

In the capital outflow in Turkey, political risks, especially the “Palace factor” is important. In Brazil, foreign capital is exiting mostly because of the increase in economic risks.Brasil  is sending 20 percent of its exports to China. With the falling of demand, its economy started shrinking, its foreign currency income decreased and its foreign currency equilibrium started having deficits. Nevertheless, even though its current account deficit is $91 billion, it has not yet reached 4 percent of its national income.


Brazil is at the seventh place in the world in terms of national income; its population is three times of Turkey’s at 190 million. Its growth was 1.8 percent in 2012, 2.7 percent in 2013 and went down to 0.1 percent in 2014. This year almost 2 percent shrinkage is expected. The IMF can predict only a 0.7 percent growth for 2016 for Brazil. Its economy has shrunk for two quarters consecutively in 2015 and entered recession.

In terms of bribery and unjust income distribution, there are similarities between Turkey and Brazil also. In 1992, former Brazil President Fernando Collor de Melo was accused of bribery and was released from duty.

Today, all the advisors of President Dilma Rousseff’s are involved in the bribery scandal of Petrobas Company.
Income inequality is another common aspect of Brazil and Turkey. Even though Turkey claims it has curbed the inequality, it is again one of the countries in the world together with Brazil where income distribution is most unjust. Indicator of the inequality, the Gini coefficient is 52 in Brazil. In Turkey, this coefficient was 40 last week for 2014.

Despite all the anti-poverty measures the Brazilian Labor party has undertaken, the population below the poverty line is nearing 23 percent. In Turkey, the population living below the poverty line is 18 million.

Better chances for Brazil

Brazil’s indicators show that it is not very difficult for it to come out the current recession. Its raw material and export power of its manufacturing industry are much better than Turkey. Its outstanding external debt is $535 billion but this is only 22 percent of its national income. Turkey’s outstanding external debt is around $400 billion and this is near to 50 percent of its national income. Thus, Brazil’s is manageable; moreover, 40 percent of Turkey’s external debts are due in less than 12 months.

Brazil’s public finance indicators are no better than Turkey’s. Brazilian state’s internal debt burden is near 60 percent of its national income and its budget deficit is around 1.5 percent of national income. They are in accordance with norms.

Brazil’s annual inflation is 6 percent, about 3 points below Turkey’s. Brazil  has 111 million in its workforce and its unemployment is around 5 percent; in other words, it is below Turkey’s fixated 10 percent.

Alongside with these economic indicators, it is the major political risk that differentiates Turkey from Brazil.

The political risk, which is intertwined with geopolitical risk in Turkey, takes the country into lower international ratings. The credit rating cut Brazil experienced last month is expected to repeat for Turkey in a short while.

Nevertheless, it is observed that Brazil  has a better chance to overcome its recession, whereas it is very difficult for Turkey to solve its ball of problems unless it reduces its political risks to have a stable government. This ball has many knots in it and its solution is painful.

In the last two months of 2015, it looks as if all eyes will be turned on Turkey…

dış ekonomik, English kategorisine gönderildi | Brazil and Turkey, two countries with a common fate… için yorumlar kapalı

Debt burden on Turkey’s industry becoming heavier

Mustafa Sönmez – Hürriyet Daily News, September /21/2015

Turkey’s economy has experienced serious financial fluctuations since the second half of 2013. These troubles continued and increased in 2014 and 2015. Even though industrial firms tried to maintain their gross profits in sales, they had to share a significant portion of the value produced with the banking-finance sector in “interest rates.”

Everybody agrees industrial firms were defeated under the financial pressure of foreign exchange rates and interest rates.

In 2013, the financial expenses of industrial firms reached almost half of their real operating profits. In 2014, the same was experienced. When real operating profits are reviewed in industry, it can be seen that there has been a serious decline in the performances of the top 500 companies.

The 500 major industrial firms had 36.5 billion Turkish Liras in operating profits in 2013 and they lost 11 billion liras as financing expenses. In 2014, the 500 big firms had to use more than half of their 30-billion-lira real operating profits, some 16 billion liras, for financial expenses.


Borrowing ratio

One of the most significant parameters on whether or not the financial structure of an industrial company is healthy is the ratio of total debts to equity capitals.

The first 500 firms in industry have been observed to borrow rapidly compared to their equity capitals and that this situation was not able to be curbed in the past. The accepted debt/equity ratio is 70 percent in the world; the industrial firms in Turkey at the beginning of the 2000s had an average borrowing ratio of 80 percent. This figure did not decrease in 2013 or 2014. New loans were taken to overcome the problems faced and the loans of the large industry exceeded 132 percent of its equities.

In the set of Turkey’s second biggest 500 industrial enterprises, which are small- and medium-sized enterprises (SMEs), the debt/equity capital ratio, even though it declined in 2014 compared to the previous year, is over 150 percent.

Where do they borrow from?

Turkey’s top 500 firms had 193 billion liras of equity capital in 2014 while their debts were 256 billion liras.

The second 500, most of them SMEs, had nearly 33 billion liras as equity capital and their total debts were almost 50 billion liras.

Thus the first 1,000 industrial firms had 226 billion liras of equity capital while their debts were 306 billion liras. This corresponds to a debt to equity capital ratio of 135 percent, very much above the norm of 70 percent.

Where does the industry loan from? Their first source is banks and these can be in lira or foreign currency credits. The second source is foreign currency external loans.

According to data from the Banks Association of Turkey Risk Center, by June 2015 money loans from the banking system had reached 1,575 billion liras. The same source said bad credits were 40 billion liras. This is a little bit less than 2.5 percent of gross loans that reach 1,615 billion liras. This is not considered at an alarming dimension yet.

Resources or loans that firms used directly through bank loans or bank guarantees reached 1.6 trillion liras in June 2015. The metal industry was the biggest borrower among subsectors with 3.6 percent. The textile-ready made clothing sector followed with a 3.5-percent share. About the same amount of loans were used by firms from the food industry.

Foreign currency loans

More than 30 percent of bank loans totaling 1.6 trillion liras are foreign exchange loans. In 2015 when the foreign exchange rate skyrocketed, the fact that these loans have a share of nearly one-third is a big risk in terms of the future of companies.

Excluding export credits, those who are the biggest borrowers in foreign currency are users of investment and working capital loans. In consumer credits, which are predominantly housing credits, foreign currency loans are scarce.

A portion of the loans that firms take because of the inadequacy of their equity capitals are provided by domestic banks; but they also find foreign currency loans abroad. These foreign currency loans of the private sector, except for the banking sector, were nearing $112 billion as of the end of March 2015.  When calculated with an exchange rate of 3 liras to the dollar, the loaning from this channel totaled 336 billion liras.

Foreign currency loans via this channel rose from approximately $30 billion to $112 billion between 2003 and March 2015, almost tripling in size. The real sector including the manufacturing sector had $8.5 billion of short-term loans and 21.7 billion dollars of medium-long term loans in 2003. In following years with the foreign exchange rates pursuing a low course, the usage of foreign currency credits abroad increased rapidly and at the end of the first quarter of 2015, they reached $112 billion. While $32 billion of this total consisted of short-term credits, the remaining nearly $80 billion were long-term ones.

The real sector’s $112 billion debt abroad constituted 28.5 percent of the total external debts of $392 billion. It should not be forgotten that this is the total debt of the real sector including the manufacturing sector.

The manufacturing sector that has used one-fourth of bank credits has also used 30 percent of external foreign currency loans; this means that the manufacturing sector has an external loan burden of $34 billion, corresponding to 102 billion liras calculated on the basis of one dollar equals 3 liras.

In short, the top 1,000 industry firms had 206 billion liras in loans as of 2014, a figure 135 percent above their equity capitals while the accepted rate is 70 percent. This constitutes significant foreign exchange and interest rate pressure for industrial firms.

Together with smaller industrial firms and their loans, it is possible to estimate that the total debts of the manufacturing sector are 400 billion liras.

The fact that 30 percent of these loans are foreign currency loans means that industry enterprises have domestic loans worth $40 billion. If you add this figure to the approximately $35 billion external loans, then the sector’s foreign currency liabilities reach $75 billion.

This liability means for each 10 kuruş rise in the dollar exchange rate, there will be an exchange rate loss of 750 million liras for the industry.


The foreign exchange rate and debt pressure companies are experiencing is expected to increase in the coming months. Especially with the long-expected interest rate increase by the U.S. Fed, the ongoing exit of foreign investors will accelerate and the dollar exchange rate, which has been at 3 liras, may go even further up. Also, the political and geopolitical risks that contribute to this do not show any signs of changing in coming months.

In order to curb the extreme devaluation of the lira against the dollar, the Central Bank’s interest rate increasing interventions are expected to cause industrial firms this time to come under the pressure of the high interest rate. In this case, industry will be pressed by both the increased dollar exchange and the increased domestic interest rates and face an important demand problem because of decreasing domestic demand and non-increasing external demand.

Araştırma - Haber, English kategorisine gönderildi | Debt burden on Turkey’s industry becoming heavier için yorumlar kapalı



 Fırat Haber Ajansı (ANF)’na verilen 30 Ağustos 2015 tarihli mülakat:

ANF: Sizce özerklik ilanlarına neden ihtiyaç duyuldu? Özyönetim ilanları ne anlama geliyor, verdiği mesaj nelerdir?

Mustafa Sönmez: HDP Eşbaşkanı Demirtaş’a Lahey’de buna benzer sorular sorulduğunda verdiği cevapla başlayalım.  Demirtaş, “özerklik talebinin, baskılara karşı sivil bir isyan olduğunu belirterek, silah yoluyla özerklik ilanını doğru bulmadığını” söylemiş ve eklemiş, “Biz sadece özerklik istemiyoruz. Türk seçmene de özerklik vaat ediyoruz…Demirtaş, Anayasal garanti altına alınmadan işleyen bir özerklik sistemine sıcak bakmadığını da ifade etmiş…

RTE’nin 1 Kasım seçimleri için cinnet siyaseti izleyip savaş çıkarttığı malum. Kürt siyaseti buna direnirken, biz de senin yönetimini tanımıyor, özerklik ilan ediyoruz dediler. Tepki, meşru,haklı, ama bunun için özerklik ilanı gibi bir karşı koyuş isabetli değil, fikre yazık ve yanlış algılamalara yol açan nitelikte. Demirtaş’ın açıklamaları ne kadar yanlış anlamaların önüne geçti bilinmez ama, özerklik fikrini, projesini bu kadar gelişigüzel, her yerde her durumda ziyan etmemek gerekli.

O zaman baştan alalım, nedir demokratik özerklik, fikri, projesi?

Kamuoyuna daha çok Kürt siyasi hareketinin bir projesi olarak takdim edilen demokratik özerklik, özünde bir “devrim” önerisi değil, bir “reform”. Yani uygulandığında, yaşadığımız rejimdeki mülk ilişkilerini, sınıf ilişkilerini kökten değiştirecek bir uygulama değil;  üyesi olmaya çalıştığımız Avrupa Birliği’nin birçok ülkesinde uygulanan bir model. Tek bir şablonu olmayan, her ülkenin kendi kimyasına uygun olarak şekillenen bir yapılanma…Ana prensibi, “merkez”de birikmiş, o anlamda toplumdan çekilip alınmış yetki ve sorumlulukları, merkezden “yerel” yapılara aktarmak, merkez ile yerel arasında daha dengeli, daha demokratik ve söz söyleme konusunda daha adil bir yapısal dönüşümü gerçekleştirmek…

Neden gerekli?

Bunun özellikle Türkiye için ne kadar gerekli hale geldiğini AKP rejiminin acı bilançosundan, RTE’nin başkanlık ihtiraslarından görmek gerekiyor. AKP, iktidar oluşundan itibaren yasama ve yürütmede sağladığı hakimiyete, yargıyı da eklemenin peşinde oldu. Kendi kontrolünün dışında kalacağı ve ayak bağı olacağı endişesiyle ordu, ünivesite, kamu medyası….ne varsa hepsini kendisine bağımlı hale getirdi, komploları da içeren bir dizi operasyonla, tasfiyelere gitti. Sayıştay’ı işlemez hale getirip bütçeyi denetim dışına çıkardı.

Yerel yönetimlere önem veriyormuş gibi yapıp onları iyice güdükleştirdi. Kamu harcamalarının yüzde 10’unu ancak kullanabilen bir yerel yönetim yapısı var Türkiye’nin. Yetmezmiş gibi, büyük kent rantlarını sorunsuz kullanmak ve kişisel tasarruflara geçirmek için, belediyelerin imar yetkilerini merkezde kurduğu Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na devretti. RTE’nin böyle otoriter bir yapılanmaya tüy dikecek nihai hedefi,  RTE’yi Başkan ilan etmekti ama 7 Haziran seçimleri ile bu heves kursaklarda kaldı. Yine de pes etmiyor, 1 Kasım da tekrar bunu denemek istiyorlar…

Nasıl bir Model içinde vücut bulur Demokratik özerklik?

Türkiye, çok kimlikli, çok kültürlü ve nüfusu 80 milyona yaklaşan, eşitsizlikleri her anlamda büyük bir ülke. 81 il biçiminde yönetilen ülkenin her coğrafyasının biri diğerini ilgilendirmeyecek farklı sorunları var. Bunların tümüne merkezden Ankara’dan karar vermek, akıl kârı değil. Bu illerin sorunlarını aynı şablonlar içinde çözüyormuş gibi yapmak zaman kaybı. Hepsinden önemlisi, kitlelerin katılımını beş yılda yapılan bir sandık oylamasına indirgemek, bunun adına da demokrasi demek gülünç, ayıp.

81 ili, 20-25 cıvarında bölgede kümelemek, sonra da Ankara’nın, merkez’in yetki ve sorumluluklarını demokratik seçimlerle oluşacak bu  bölge yönetimlerine  aktarmak daha demokratik.  Bu kümelere, bölgelere, bölgedeki sorunların çözümü konusunda kendi bölge meclisleri ile çözüm üretme “özerkliğini” tanımak, daha doğru. Ne tür yetkiler? Bunlar bir Anayasa değişikliği ile belirlenir. Merkezin, savunmadan dış politikaya, maliyeden makro ekonomiye yetkileri alıkonulur, ama yerele aktarımı mümkün ne alan varsa, onların da bölge yönetimlerince kullanılacağı ifade edilir. Amerika yeniden keşfedilmeyecektir. Farklı kimlik ve renkleri olan ülkelerin Anayasalarını incelemek, bir model üretmek için yeterli olacaktır.

Bir de ‘Ne değildir özerklik’ onu ifade etsek ?

Anlaşılacağı gibi, özü sosyal demokrat, CHP’nin de kimyasına uyan, benimseyebileceği bir idari reform,bir demokratikleşme projesidir bu. Ancak, projeyi gündeme taşıyan Kürt siyaseti olduğu için ve Kürt siyasetinin içinde de bir dizi kafa karışıklığı olduğu için, projeye  bölücülük yaftası yapıştırıp reddetme,  fitne-fesat projesi olarak  görme eğilimi daha ağır basıyor.

Kürt siyaseti, bu algıdan şikayetçi olmakla beraber, bu algıya yol açmakla sorumludur. Çünkü hâlâ, adı geçen bölgelerin tanımı sözkonusu olduğunda Kürt özerk bölgesi diye söze başlayanlar var . Oysa, bölgesel özerklik, sadece Kürtlerin özgürlük hedefleri  için düşünülmüş bir proje olarak alınırsa baştan kaybeder. Kürtlerin mağduriyetleri kadar , bu ülkede Alevilerin kimlik, Doğu Karadeniz’in geçim ve çevre , Orta Anadolu’nun iş-aş, İstanbul’un yağmalanma, İzmir’in dışlanma mağduriyetleri de vardır ve demokratik özerklik sadece kimlik ile ilgili değil, sınıfsal farklılıklardan, adaletsiz bölüşümden, yağmadan, barbarlıktan  kaynaklanan mağduriyetleri de azaltmayı hedefleyen bir demokratikleşme projesi olmalı. Etnik temelde bir bölge tanımına hiç girmemeli , özellikle de  Kürtlerin  yarısının ülkenin Batı illerinde  yaşadığı gerçeğini akılda tutarak…


 Demokratik özerklik Türkiye’ye ne kazandıracak? “Artık Türkiye merkezden yönetilemez” diyorsunuz. Neden yönetilemez?

Merkezin bu kadar güçlü olması, demokrasinin hayrına değildir. Bir ülke demokratikleşmeyi istiyorsa, merkezden yerele doğru yetki ve sorumluluğu vermek durumunda. Nitekim bir burjuva demokrasisi olma iddiasındaki Avrupa Birliği (AB), çok önem veriyor merkezden yerele doğru yetki ve sorumlulukların dağıtılmasına. Şunun da farkında, bu bir siyasi istikrar da getiriyor.
Çünkü, aşırı merkezi olduğu takdirde temsil edilmeyen bir dizi kesimler (etnik, dinsel, cinsel vs.), yerele söz-karar hakkı tanındığı takdirde, en azından yerelde kendisini temsil imkanını buluyor ve bu sisteme bir istikrar sağlıyor. O yüzden Yerel Yönetim Özerklik Şartı diye bir şartı var bütün üyelere ve aday üyelere önerdiği. Türkiye’nin de belli çekincelerle “evet” dediği…


Yerel Yönetimler Özerklik Şartı’nın çekince konulan maddeleri, tam da yerelin sorumluluklarını arttıran maddeler. Ama çekince konmamış hali bile olsa, demokratik özerkliğe karşılık gelir mi?
Gelmez. Demokratik özerklik, anayasa değişikliği gerektiriyor. Anayasada, örneğin “milli güvenlik, dış politika gibi konular merkezden idare edilir ama şu tür şeyler de yerele bırakılır” şeklinde maddeler yer alması gerekiyor. Artı, vergiler nasıl toplanacak, nasıl dağıtılacak? Bunlar  anayasada olmalı. Bölgelerin statülerinin olması gerekiyor. Ayrıca, her bölge nasıl şekillenecek, kendisini nasıl yönetecek? Kendi iç anayasasını yapıp, onaylatması gerekiyor.

Bence demokratik özerklik projesi gerçekten sağlıklı, ilerletici, zihin açıcı bir projedir. Bütün siyasetleri, sosyal demokratlarından tutun, sosyalistlere kadar yakınlaştıracak bir fikirdir demokrasi anlamında ve hayata geçirildiğinde Türkiye’ye çağ atlatır. Dolayısıyla bu bana göre CHP’nin de, HDP’nin de çok rahat programına girebilecek, üzerinde çalışılabilecek bir idari reform. Çünkü demokrasi, kitlelerin söz ve karar sahibi olmasıdır. Dört beş yılda bir sandığa gidip oy atmak değildir. Yerelde kendi yaşadıklarıyla ilgili söz söylemesi, karar alması, süreçlere katılması, sonuçlarını denetlemesidir. Mevcut ilişkiler ağı içinde bunu yapamıyoruz. Hâlbuki halk meclisleri, mahalle meclisleri, bölge meclisleri, belediye meclisleri üzerinden süreçlere katıldığı sürece esas o zaman doğrudan demokrasiden söz edebiliriz.
Buna Karadeniz’in de, Ege’nin de, İstanbul’un da ihtiyacı var. Her tür etnik mülahazadan, Kürt sorunundan, Alevi sorunundan vs.den bağımsız olarak Türkiye’nin merkezden yerele doğru yeni baştan bir idari yapılanmaya ihtiyacı var. Tekrar yeni bir idari haritayla, 81 ili 25-26 bölge altında toplamak, sonra bu bölgelerin yetki ve sorumluluklarının ne olacağına dair anayasada tadilat yapmak, ondan sonra bunun nasıl icra edileceğine dair bölgelerde yeni yönetimlere gitmek.


Bölgelerin seçimle yönetilen yapıları olacak , ya merkezi koordinasyon?

Kuşkusuz, merkezi koordinasyon olacak ama ‘demokratik merkezi koordinasyon’…. Bizim yine , mutlaka bir merkezi planımızın, yeni baştan bir  planlama teşkilatımızın olması gerekiyor. Ne üreteceğiz, nasıl bir gelişme stratejimiz olacak, nasıl bir önceliğimiz olacak? Yani ne olursa olsun, bir orkestrasyon olmadan, sıhhatli sonuçlar almak da, bölgesel adaleti tesis etmek de mümkün değil. Ama bu orkestranın da bölgelerin katılımıyla demokratik oluşması gerekiyor.
Şunu da unutmamak lazım; neo liberalizm zaman zaman buna yakın şeyler söyler. Yani sosyalistlerin dillerini alır kullanır, “evet” der, “ben de merkezden yerele doğru yetkilerin devredilmesinden yanayım, bölgeler birbirleriyle yarışsın, oradan verimlilik çıkar” der. Ondan sonra da bölgeleri birbirine kırdırmaya başlar. Sosyalistlerin bu tehlikenin farkında olması lazım. Bunun da farkında olmanın yolu neoliberalizmden uzak, bölge yönetimlerinin kontrolünde demokratik bir merkezi planlamadır.

Kanımca Kürt siyaseti, CHP ile, sosyalistler ile  bunları fikri düzeyde bugünden konuşulabilir, bununla ilgili ortak sempozyumlar  düzenlenebilir, yapılmalıdır da…


Genel kategorisine gönderildi | YENİ BİR ANAYASA DEMORATİK ÖZERKLİK ÜSTÜNE İNŞA EDİLMELİ için yorumlar kapalı

Loans of households exceed sectors in Turkey

Mustafa Sönmez – Hürriyet Daily News, September/14 /2015

 Turkey’s economy has been going through serious financial fluctuations since the second half of 2013 and this is continuing. Even if industrial firms tried not to lose their gross sales profits, they had to share a significant portion of it with the banking-finance sector as “interest.”
Almost everybody is accepting that industry firms have been defeated under financial pressure because of foreign exchange rate pressures and interest rates. However, there is a segment apart from sectors, and they are the households that have used home credits, auto credits, personal credits and loaned through their credit cards, the individual credit users… Consumer credits have surpassed industry, services, all sectors, one-by-one…

How much?

According to data from the Banks Association of Turkey Risk Center, loans used from the banking system have reached 1,575 billion Turkish Liras. The same source says that bad loans are 40 billion liras. This corresponds to a little below 2.5 percent of gross loans that total 1,615 billion. This is indeed not considered an alarming dimension yet.

Loans that fall into the individual loan category of housing, vehicle, personal and credit cards have reached 23.9 percent with 376 billion liras. The non-performing 15 billion liras are not included in this total. In consumer loans, the rate of bad loans is nearing 4 percent and it is over the rate of general non-performing loans. Thus, we can see that the loans of households in mid-2015 reached 390 billion liras.

Today in Turkey, there is a household loaning culture unseen in the period before 2003. Consumer credits are in the form of housing, vehicle and personal loans, over credit cards and cash credits. Even though they lost their tempo in 2014, they have increased rapidly every year.

Banks, even though they slowed down a little in past years, have given one-third of their credits to individuals. However, the economic, social and political dimensions of this increase are exaggerated from time to time.


One of the frequent mistakes done while evaluating household loans is not adjusting the debt burden to inflation and comparing them nominally, thus exaggerating the tempo of the increase. The loan burden of households, which was 26.5 billion liras at the end of 2004, reached 390 billion liras at the end of June 2015.

This, nominally, in other words without considering the inflation, is an increase of 1,371 percent, an increase of 137 times… First of all, the inflation lump should be taken out of this. When this is done then the real loan burden, which was for example at a level of 100 in 2004, increased to a level of 600 by mid-2015.

This means that the real increase is 500 percent in 12.5 years, or 50 times. When this is cleared, then we can say the real increase is in sensational dimensions. In 2004, household consumer spending was around 400 billion liras and the burden of loan was 6 percent of it. In 2015, debts stocks are near 30 percent of private consumption. It is very clear that domestic consumption has shown a rapid increase with individual loaning. One who would have taken one unit of a loan has started taking 5 units of loans.

Loaning for what?

One of the frequent mistakes especially made in the media is that all types of household loans were a result of necessity, a type of financial difficulty; whereas the internal composition of loaning should be analyzed well and exaggeration should be avoided.

Especially after 2005 when long-term housing credits were available, housing credits in individual loans made up one-third of family loans. While auto credits had an 8 to 9 percent share in earlier years, in later years its share went down to 2 percent. Thus, when talking about household loans, we should remember that 36-37 percent of them are loans to buy houses and cars. These are not loans out of financial difficulties; these are loans made by those who have a stable income. They should be considered separately.

Financial hardships

The financial hardships of households can be seen in individual loans, in personal loans and cash loans by using credit cards. Personal loans are known to be loans which are taken to pay other loans and while their share was 22 percent of the total in 2004, today they are up to 40 percent and this is serious. Credit card loans were 18 percent of the total as of mid-2015.

It is indeed important that personal loans and credit card loans are nearing 60 percent. As of the end of June 2015, bad-performing loans given to consumers were 15 billion liras, nearing 4 percent. Problems in returns are experienced in credit cards and personal loans.

Another mistake made while talking about family loans and individual debt burdens is to look at the loaning relationship within the banking system. As a matter of fact, we know that families loan outside the banks also. Especially those segments which consider the interest rate a sin, loaning with foreign currency, purchases without using credit cards and taking loans from friends are quite widespread. Even if they constitute one-fourth of the loans which stand at 390 billion liras today then the family debt burden is immediately of much higher importance.

Debts of manufacturing industry

When individual loans are separated, then the highest debtor in sectors is the manufacturing sector. They use 24.1 percent of total loans. Excluding individual loans, the share of the manufacturing industry’s loans is 31.5 percent. Bad loans of the manufacturing industry are 9 billion liras. This is 2.3 percent of the sector’s gross loans and it is not a serious rate.

In industry, big firms are quite courageous in using credits. The biggest 500 firms listed by the Istanbul Chamber of Industry (İSO), especially in past years, take loans rapidly.

The acceptable debt equity ratio of 70 percent is a “norm” in the world. In Turkey, the ratio of firms with inadequate equity was 80 percent at the beginning of the 2000s. This rate increased rapidly and in the 2004-2007 period debts of industrial firms were about equal to 85 percent of their equities. In 2008, this went up to 117 percent. It was down to 96 percent in 2009.

In 2013 and 2014, the debts of large industry were over 132 percent of their equities.

Other sectors

After the manufacturing sector, the highest loaning sectors are commerce and construction. Excluding individual loans, the commerce sector has an 18-percent share in the total loans.

The rising star of past sectors, construction, had credit loans of 118 billion liras as of end of June 2015. As a complementary to the construction sector, the loans of real estate sector commissioners and rentals have reached 69 billion liras and when added to construction, they reach 187 billion liras. Excluding individual loans, this is 15.6 percent of the sector.

In agricultural loaning, which is the livelihood of one-fourth of the population debts are 47 billion liras and 4 percent of all-sector loans. The tourism sector (hotels and restaurants) have about the same loans as the agricultural sector.

English, Genel kategorisine gönderildi | Loans of households exceed sectors in Turkey için yorumlar kapalı

Has Turkey fallen out of the G-20 league due to low growth?

Mustafaf Sönmez Hürriyet Daily News, September/ 07 /2015

Turkey is unable to escape the low-growth path it has been stuck in since 2012. This situation of low-growth of around 3 percent is expected to continue both due to Turkey’s specific circumstances and the effect of low growth tendencies in the world economy.

Another parameter that accompanies Turkey’s low growth has been the significant devaluation of the Turkish Lira against the dollar in 2015. The result of the combination of low growth and a high dollar rate is the decline in national income in dollars and national income per capita – so much so that this situation has raised the question of whether Turkey still belongs to the G-20 league.

Growth rate

Data from the second quarter of 2015 will be released by the Turkish Statistical Institute (TÜİK) on Sept. 10. However, the Center For Economic and Social Research (BETAM) at Bahçeşehir University released in advance its evaluations and expectations for the second quarter.

BETAM has revised the real growth estimate of the second quarter upward to 0.7 percent from 0.5 percent from the first quarter.

Within the framework of these estimates, BETAM guesses that the gross domestic product increase in the first half of the year was 2.8 percent. On an annual basis, a little less than the annual 3 percent growth is expected.

The current account deficit was $3.4 billion in June. Excluding gold, the annual current account deficit is $45.4 billion. Since the new year, the deficit has come to a standstill. Despite declining energy imports at the end of the second quarter, exports have gone down since the beginning of the year, preventing the current account deficit from falling any further. It is estimated that the ratio of the current account deficit to gross domestic product will be 5.8 percent at the end of the second quarter.

Production in industry, the most important sector in terms of growth and development, fell at a rate of 1.9 percent in May. In June, the sector grew 2.4 percent, making up for its losses in May. The increase was not only in the automotive sector, it covered many subsectors, thus increasing industrial production 1.6 percent. The rise in the first quarter was 1.2 percent. The quantum index also increased 6 percent in June, while a limited fall in imports continued.

Contribution to growth

In this year’s growth, net exports are again non-influential and domestic demand is the determinant. In exports, the positive state of affairs in June was not able to compensate for the fall in exports during the entire quarter. As well as the fall in quantum index, the weak course of tourism revenues in the second quarter also curbed the contribution of exports in growth. Net exports are expected to make a negative contribution to growth.

On the other hand, consumption and investment indicators showed a relatively strong outlook in June. The production of durable and non-durable consumer goods increased 2.5 and 6.6 percent respectively in the second quarter. At the same time, the imports of consumption goods increased almost 2 percent. Despite the weak Consumer Confidence Index, we have to remember that there was an increase on that as well in June.

The most important source of growth is investment and consumer spending. The importation of capital goods increased 7.1 percent, recording the highest increase for a long time. We can say that investments and consumption expenditures were the most important sources of growth while public expenditures had a limited contribution on growth during this period. The fall in exports, on the other hand, has negatively affected growth.

In dollars

In 2014, Turkey’s national income was $800 billion. Because of the increase in the price of the dollar (even though the growth of 2015 has reached 3 percent with the fixed prices of 1998) the national income of 2015 will go back to $726 billion.

The G-20 leaders’ summit will be hosted by Turkey in the southern city of Antalya on Nov. 15-16. The G-20 includes the 19 major economies of the world, Argentina, Australia, Brazil, Canada, China, France, Germany, India, Indonesia, Italy, Japan, Mexico, Russia, Saudi Arabia, South Africa, South Korea, Turkey, the United Kingdom and the United States, along with the European Union.

The G-20 represents 85 percent of the world economy and accounts for 80 percent of world trade.

Critical November

The date of the Antalya summit is nearing. It is not known yet whether or not the hosting country will hold healthy elections and be on its way to forming a new government. Financial instability in the world is climbing and it is not known what the never-ending story of Fed decision on increasing interest rates would be on that date and how it will affect the dollar-lira exchange rate and where Turkey’s national income will be in terms of dollars at that rate.

For this reason, the Antalya meeting is very important for world leaders. Politicians from around the world have made plans to come to Antalya, but violence in Turkey has begun to climb, creating a serious security issue for world leaders. At the same time, real growth in Turkey’s economy has slowed down as the price of the dollar has gone up rapidly. When the national income calculated in terms of liras was divided in (the new price of) dollars, then the national income in dollars shrank.

Shrinking in dollars

In the national income listing, the Netherlands is in 17th place with $866 billion dollars, Turkey is 18th place with $800 billion, Saudi Arabia is 19th with $750 billion while Switzerland is 20th place with $710 billion.

At the beginning of 2015, the dollar was 2.30 liras. If the dollar finishes the year 2015 at 3 liras, then the rough annual average would be 2.65 liras. If we consider that the economy – even though it is hard – will grow 3 percent and the average inflation will be around 7 percent, then at the end of the year, the national income in liras will be 1.925 trillion liras. If this is divided at an average exchange rate of 2.65 liras, then Turkey’s national income in dollars will roughly be $726 billion. Countries such as Norway and Iran that have a higher national income than this are not in the G-20; if they were, then Turkey would have not made it into the top 20.

In the event that our national income falls to $726 billion in 2015, then Turkey’s income per capita will also fall. With a population of nearly 78 million, Turkey’s per capita income will fall below $10,000, with $9,201. This corresponds to a fall of 11.5 percent in per capita income.

Since 2009

This is happening to Turkey for the first time since 2009. That year, the shrinkage in the economy reached 4.8 percent and when the dollar exchange rate rapidly increased, both the national income in dollars and the per capita income declined compared to previous years. But with the inflow of foreign investors in the following years, the economy and the per capita income grew once more.

It is a very low probability that a similar cycle will be experienced after 2015.

The reason is that both Turkey’s economic, political and geopolitical risks are high and the international circumstances that would bring foreigners back are not in favor of Turkey.


Araştırma - Haber, English kategorisine gönderildi | Has Turkey fallen out of the G-20 league due to low growth? için yorumlar kapalı

Brezilya ve Türkiye…

Dünya, “yükselen” çevre ülkeleri takip ederken en kırılgan göstergelerin sırasıyla Rusya, Brezilya ve Türkiye’ye ait olduğu gözleniyor. Rusya, kendine özgü bir ülke. Brezilya ile Türkiye ise, birbirleriyle karşılaştırması daha mümkün gibi görünen, dünya kapitalizminin gelişiminde birikim süreçleri benzerlik ve paralellikler gösteren ülkeler. O kadar ki, özellikle son zamanlarda Brezilya’da olan bitenleri izleyerek Türkiye’deki trendleri kestirmeye çalışan çabalar yaygın…Örneğin döviz kuru…IMF veritabanından Ağustos 2010 itibariyle çıkardığım Brezilya reali ile TL’nin dolar karşısındaki trendleri
büyük benzerlik gösteriyor.

untitledDolar, 3.50 TL ?
Ağustos 2010’u 100 kabul edersek, Real, bu yılın ağustos sonunda 203’ü buldu.Yani 6 yılda yüzde 103 ucuzladı dolar karşısında. TL ise bu sürede yüzde 94 değer kaybetti. Özellikle 2014 ağustos’undan sonraki 12 ayda dolar karşısında erime iki ülkede de çok hızlı. Brezilya realinde yüzde 57, TL’de yüzde 37…Birçok analist, bu hız farkını dikkate alarak 3 TL’yi gören doların kısa sürede, yaşanacak iç ve dış ekonomik-politik gelişmelere de bağlı olarak, 3.50 TL’yi görebileceğini ifade ediyor.

Türkiye ve Brezilya’nın farklı tarih çizgileri olmakla beraber, dünya ekonomisine katılma biçimleri, aldıkları rol açısından benzerlikler var. Bu da kıyası mümkün kılıyor.
Yaklaşık 300 yıl Portekiz sömürgesi olarak kesik damarlarından sömürülen Brezilya 1822’de bağımsızlığına kavuştu. Kölecilik ancak 1888’de kaldırıldı. Sonra da sömürgelikten sadece “yeni sömürgeliğe” terfi etti. Yine ham madde kaynakları, kahvesi, soya fasulyesi, pamuğu, demir cevheri, petrolü çok uluslu şirketlerce çıkarılıp götürülen bir ülke oldu yıllarca.
Dünyada sermaye birikimin ulaştığı düzeye bağlı olarak yeniden dağıtılan roller, Türkiye’de olduğu gibi 1960 sonrası Brezilya’da da önce iç pazara dönük ithal ikameci sanayileşmeyi, ardından 1980’lerden başlayarak ihracata dönük birikim modelini hakim kıldı. Uzun yıllar askeri vesayet altında yönetilen Brezilya, 1985’te “sivilleşti”.
Hızla neoliberal politikalara uyum sağlayan Brezilya’da 2000’ler lider Lula’nın İşçi Partisi’nin devri oldu. Tıpkı Türkiye’de olduğu gibi, yoğun yabancı para akışının rüzgarıyla Brezilya ekonomisi de , AKP rejimindeki gibi yıllık yüzde 6-7’leri bulan büyümeler gerçekleştirdi. Ve yine tıpkı Türkiye kapitalizmi gibi, 2013 ortalarından itibaren, Fed’in faiz artırma ihtimaliyle beraber, yabancı sıcak paranın çıkışını yaşamaya başladı. O günden bu yana real, dolar karşısında değer kaybediyor. Hem de TL’den de hızlı biçimde…
Türkiye’de sermaye çıkışında politik risk, özellikle Kaçak Saray faktörü önemli. Brezilya’da yabancı sermaye çıkışlarının, ekonomik risklerin artmasıyla daha çok ilgisi var. Hammadde ağırlıklı ihracatının yüzde 20’sini Çin’e yapan Brezilya’nın, düşen dış talep ile birlikte, ekonomisi küçülmeye, döviz kazançları gerilemeye ve döviz dengesi açık vermeye başladı. Yine de cari açığı milli gelirinin yüzde 4’ünü henüz bulmadı.
Milli geliri açısından dünya yedincisi olan Brezilya, 3 Türkiye büyüklüğünde, 190 milyon nüfuslu. 2012’de yüzde 1,8 ve 2013’te yüzde 2,7 olan büyümesini 2014’te yüzde 0,1’e kadar düşürdü. Bu yıl ise yüzde 2’ye yakın küçülme bekleniyor. Ekonomi iki çeyrektir üst üste küçüldü ve resesyona girdi.

Rüşvet ve adaletsiz gelir dağılımı açısından da Türkiye ile Brezilya arasında benzerlikler var. 1992’de eski Brezilya Başkanlarından Fernando Collor de Melo rüşvet nedeni ile itham edilmiş ve 1992 yılında görevden alınmıştı. Bugün ise Başkan Dilma Rousseff’in, Petrobras şirketindeki rüşvet skandallarına tüm danışmanlarının katılmış olması iddiası ile başı dertte.
Gini katsayısı 52 olan Brezilya, dünyanın kalbur üstü ülkelerinin en adaletsiz bölüşüm tablosuna sahip ülkesi. Türkiye bu katsayıyı 42 olarak bildiriyor uluslar arası kuruluşlara ama yine de eşitsizlikte Brezilya’dan çok geri kalmıyor.

Brezilya daha şanslı
Brezilya’nın göstergeleri, yaşadığı resesyondan çıkmasının çok zor olmadığını gösteriyor. . Hammade ve imalat sanayi ihracat gücü, Türkiye’ninkinin bir hayli üstünde. Dış borç stoku 535 milyar dolar ama milli gelirinin sadece yüzde 22’si. Bizimkinin yüzde 52 olduğu anımsandığında, baş edilmez değil. Devletin iç borç yükü milli gelirinin yüzde 60’ına yakın, bütçe açığı milli gelirinin yüzde 1,5’u dolayında. Bunlar da normlara uygun. Enflasyonu yıllık yüzde 6, Türkiye’ninkine yakın. Brezilya’nın 111 milyon işgücü var ve işsizliği de yüzde 5 dolaylarında. Yani, Türkiye’nin yüzde 10’da kemikleşmiş işsizliğinin altında. Bütün bu göstergeler ile, Brezilya’nın resesyondan çıkma potansiyelinin daha yüksek olduğunu söylemek mümkün. Ama bakalım dünya ekonomisi önümüzdeki birkaç yıl nasıl seyredecek…

Genel kategorisine gönderildi | Brezilya ve Türkiye… için yorumlar kapalı

AKP- Cemaat: Ya kavga etmeselerdi ?

İpek-Koza operasyonu ile birlikte şiddet dozu iyice artan AKP- Cemaat tepişmesini izlerken, meseleyi basın, ifade özgürlüğünde bırakmayıp, her tür holding korumacılığına kadar genişleten , iflah olmaz, “Yetmez ama evetçi” zevatı yine imzalarıyla , ibretle izlemeye başladık. Ak faşizmi AKP ile 2012’ye kadar güzel güzel inşa ederken, çıkan ganimeti kırışma konusunda patlayan kavga ile RTE’nin hışmına uğrayan Fethullahçılar, birden bire “yeni mağdur “ olarak “müzmin mağdurlar”ın himayesini istiyorlar. Anne Melek İpek bile, “Ama onlar kardeştiler, bu kardeş kavgası” demişken…Balık hafızası işte, o kadar unutan var ki…
Ya barışık olsalardı
Fil dalaşını izlerken, “Ya çatışmıyor da, bugün hala müttefik olsalardı, halimiz nice olurdu”, demekten kendimi alıkoyamıyorum. Latife değil, yatıp kalkıp AKP ile FG Cemaatinin dişe diş bir kavgaya tutuşmuş olmalarına şükretmeliyiz. Verilmiş sadakamız varmış, diye inananlarımız sık sık dua etmeliler…
2002 Kasım seçimlerine giderken kurulan ittifakın 2011 seçimlerinin de kazanılmasıyla geldiği yer, islamofaşist bir rejim inşasında kat ettiği yol, bizim için gerçekten umut kırıcıydı. Ya devam etseydi o şer ittifakı?
Devlette ve özelde…
FG Cemaati, kitle çalışmasından ziyade kadro eğitimini öne alan bir politik islam fraksiyonu olarak bilinir, tanınır. Cemaatin, 1970’lerden başlayan sabır ve sebat dolu süreçle ilköğretimden alıp üniversite ve sonrasına kadar eğitim kademelerinden geçirdiği kadrolar, aldıkları dini eğitim ve cemaat terbiyesiyle bugünlere hazırlandılar. 2002 sonrasının AKP iktidarında hızla eğitim, yargı ve emniyete yerleştirildiler. Yapılanmalarını devlette hızla tamamladılar.
Devlet alanı dışında da hızla örgütlenmelerini pekiştirdiler. İş dünyasında hamleler yapıp TUSKON adı altında tüm Anadolu’daki Cemaatçi iş adamlarını kucaklayan bir yapılanmaya gittiler. Bank Asya, önemli finans kuruluşlarıydı, kalbur üstü holding boyutuna ulaşmış işadamları Hocaefendi’nin müritleriydi. Eğitim sektöründeki dershane, okul, hatta üniversite zincirleri hem yeni kadrolar devşirmeye hem de finansa katkıda bulunuyordu. Zaman gazete, televizyon ağı ile başlayan medya örgütlenmeleri, İpek-Koza’nın medya yatırımları ile pekişmişti.
2007 seçimlerinin sonuçlarıyla artan özgüven ile birlikte, kendilerine tehdit olarak gördükleri sivil-asker bürokrasiyi tasfiyeye hazır hissettiler. Balyoz, Ergenekon gibi kumpaslar, ittifakın Cemaat kanadınca ustaca hazırlandı. Kumpaslarla ilgili olarak Irak işgalinde özellikle TSK’dan destek göremediği için hıncı olan ABD’den de onay ve destek aldıkları, birçok belge ile ortaya çıktı. ‘Taraf’ bu kumpaslar için, yetmez ama evetçi avanaklara hazırlatılan bir proje gazetesiydi. Birçok gevşek sol liberali ‘demokrat müslüman’ olduklarına inandırmış, tv ve gazetelerinde köşe açmışlardı. Bu zevatın işbirliği, AKP ile birlikte icraatlarını Batı’ya onaylatmaya yarıyor, onların şahadetiyle, Batı, Türkiye’de statükonun, vesayetin yıkılıp nihayet demokrasinin yerleştirildiğine inandırılıyordu.
Fidan üstünden…
2011 seçimleri ile RTE kendisini ‘usta’ olarak tanımlayıp dokunulmaz addedince, Fethullahçılar, yükselen iktidar nimetlerinden yeterince pay alamadıklarını, RTE kanadının, ‘kendine müslüman’ kibri ve bencilliği içinde olduğuna hükmettiler. Hadleri bildirilmeliydi. Çatışmalar yavaş yavaş başladı.
Hatırlarsınız, 2012 başlarında Cemaatin en tehlikeli atağı MİT Müsteşarı Hakan Fidan’ın ifadeye çağrılmasıyla atılmıştı. Kürt siyaseti ile Oslo görüşmeleri bahane edilip operasyon RTE’ye kadar uzatılacaktı. Bu gözü kara atağı RTE savuşturmayı bildi ve sonrasında önlemlerini almaya başladı. Her an yeni salvolar gelebilirdi. Arabulucuların çabası sonuç vermedi, masa altı tekmeleşmeler artıyordu. Cemaatin yargı ve emniyet kadrosu için, RTE çevresi hakkında yeni suç iddiaları bulmak zor olmadı. Çünkü kendilerini o kadar dokunulmaz , iktidarlarını o kadar sonsuz görüyorlardı ki, hukuksuzluklar için bir kılıfa, tedbire gerek bile duymuyorlardı. Şimdilerde Almanya’da sürgün savcı Zekeriya Öz ve arkadaşları için, ayyuka çıkmış yolsuzlukları belgelemek o kadar da zor olmadı. 17-25 Aralık rezaletleri böyle ortaya döküldü. Devamında IŞİD ve öncüllerine gönderilen silah-mühimmatı belgeleyerek “savaş suçlusu” iddialarını dosyalamak da zor olmadı.
Karşı atak
AKP’nin defterini dürmek için dosyalar hazırlandı ama yavuz hırsızın baskın çıkacağı yeterince hesap edilmedi. RTE ve çevresinin nasıl hukuk-mukuk dinlemeden Cemaat’e giriştiğini zaten biliyoruz.
“Yeni mağdurlar” o günden beri “eski mağdurlar” ile, kol kola , yan yana gelmeye çalışıyorlar. Dikkat edin, fotoğraf karesinde birlikte poz verenler, yine “Taraf”lı günlerin taraftarları…Ne diyelim, mübarek olsun; yeter ki uzak dursun, sırnaşmasınlar…

Genel kategorisine gönderildi | AKP- Cemaat: Ya kavga etmeselerdi ? için yorumlar kapalı

AKP-Cemaat tepişmesidir, ama…


Türkiye, 2012’de su yüzüne çıkan AKP-FG Cemaat çatışmasının her gün bir yeni salvosuna uyanıyor. Dün de böyle oldu ve ne zamandır beklenen Cemaatçi işadamı Akın İpek’in şirketlerine Kaçak Saray buyruklu bir operasyon düzenlendi, Bugün ve Kanaltürk medya grupları da operasyonun kapsama alanı içine alındı.

FETÖ’ye operasyon…

Yandaş ,saray medyası, operasyonu FETÖ, yani “Fetullahçı Terör Örgütü” ne düzenlenen operasyon olarak nitelendirirken muhalefet, daha çok medyaya dönük yeni bir saldırı dalgasının ilk adımı olarak tepki gösterdi. Tweeter fenomeni Cemaatçi Fuat Avni’ye bakılırsa, devamında bazı muhalif medya, Sözcü, Cumhuriyet, Doğan Medya saldırılara uğrayacaktı…

İşi oraya vardırırlar mıydı bilinmez, ama Kaçak Saray’ın öfkesi, hırsı ve de korkusu böyle bir cinneti yadırgatmaz, şaşırtmaz. Ama, bu saldırırlar, belli bir kırılmaya uğrayarak psikolojik  baskı  ve ürkütme, yıldırma hedefiyle sınırlandırılabilir ve burada Davutoğlu, ‘yumuşatıcı, ‘yumoş’ rolünü üstlenebilir.

Şaşırtmayacak şey, bundan böyle hem Cemaat hedefli hem HDP hedefli saldırıların arkasının kesilmeyeceği. Her tür belden aşağı vuruşların denenmek isteneceği. Bununla hem korku yaratarak hem hile-hurda ile 1 Kasım seçimlerinden ne murad ediliyorsa oraya varılmak isteneceği…Bu saldırıların her türlüsüne hazırlıklı olmak gerekiyor…

Cemaat kabusu…

Ak faşizmin saldırılarının bir ayağı Cemaat ile ilgili. En çok korkup çekindiği muhalefet odağının FG Cemaati olduğunu söyleyebiliriz. Her Fuat Avni  tweeti ile birlikte, gözümün önüne RTE’yi getirmeye çalışıyorum ve çok eğleniyorum. Belli ki Cemaat’in devlete yuvalanmış ve deşifre olmamış MİT ve diğer güvenlik kadroları RTE’nin en mahreminde yerleşikler ve tüm oyun planlarını biliyorlar. Bunun ne kadar asap bozucu olduğunu söylemeye gerek var mı? Bu kadar nefesini hissettiren bir takip,  haliyle, RTE’yi çileden çıkarıp cinnete götürüyordur. Tüm almış göründüğü darbelere rağmen Cemaat,  RTE  için en büyük tehlike ve hatta darbe alıyor görünse de ağlarını ağır ağır örüp Kaçak Sarayı kuşatıyor.

Muhalifler safında

FT Cemaatinin, 2002 seçimlerinde müttefik olarak desteklediği AKP’den 2012’ye kadar ‘Ne istediyse aldığını’ bu yükseliş döneminde Ak faşizmin inşasına canla başla destek verdiğini hatırlıyoruz.

Askeri vesayeti, rejime tehdit ulusalcıları Balyoz,Ergenekon operasyonları ile nasıl etkisiz hale getirdiklerini, rejime muhalif tüm sol, devrimci unsurları devlete yuvalanmış kadroları ile nasıl sindirdiklerini de hatırlıyoruz. İktidar nimetlerinden beklentilerini RTE esirgememiş olsaydı, onları hala el ele ,kol kola görecektik. Bunu bozan, Cemaati muhalifler arasına iten, iktidar nimetlerinden, mesela bazı büyük ihalelelerden yeterince nasiplenememeleri, bazı kilit kadrolardan mahrum bıtakılmalalrı ve RTE’nin hep kendine yontan tavrı olmuştu.

Şubat 2012’de   Hocaefendi, şöyle yakınmıştı “Kendine Müslümanlar”dan Küretvde ; “Bazı siyasilerde olduğu gibi, ‘bunlar madem bir güç haline geliyor en iyisi bunları batırmak ve bunlara alan bırakmamak lazım. Alan bütünüyle bizim elimizde olursa, kimse bize soru soramaz. Ama alanın içinde başkaları olursa sorgulamak meselesi de beraberinde gelir’ gibi düşünürler. Bu insanların esenlik vaad etmeleri mümkün değildir…”

Zaman’da Ali Bulaç da 13 Şubat tarihli  “Fitne” başlıklı yazısında “Kendine müslümanlar” a şöyle dokunduruyordu ; “Akıllı tüccar, kazanan ve kazandıran tüccardır. “Rabbenâ hep bana” diyen tüccar bir-iki defa kazanır, ama eninde sonunda kaybeder. Siyasette de sürekli kazanmanın yolu, katılımı sağlamak, kaynaklar üzerinde tekel kurmaktan, temellükten kaçınmaktır…

İşte bugün dişe diş,göze göz kapışmanın altında yatan bu paylaşım kavgasıdır. Bunu unutmayalım.

Hayırlı kavgalar

Paylaşım kavgaları bazen hayırlıdır, yoksa 17-25 Aralık rezaletleri nasıl ortaya çıkar, IŞİD hamiliği nasıl belgelenirdi?Ama bu hayırlı işleri yaptılar diye Cemaatçilerin günahlarını bağışlayacak, onlarla helalleşecek değiliz. İlk iktidar fırsatı bulduklarında İslam esaslı rejimlerini inşa edip kendilerinden olmayanlara her tür kumpası yine kuracaklarını biliyoruz.

Ama, huyumuz kurusun(!), biz sosyalistler,demokratlar, fikirlerini paylaşmasak da herkesin basın, ifade özgürlüğünü, temel haklarını kıskançlıkla  savunduğumuz için, Ak faşizmin eski ortağına reva gördüğü zulmü zinhar onaylamıyor ve medyasına yapılan saldırıları kınıyoruz. Cemaatçiler çok yaptılar yargısız infaz.Ama biz, onlara bile yapılmasına karşıyız ve hukuksuzluk onlara dahi yapılsa karşısındayız.

Ak faşizmin hem nalına hem mıhına hesabı, tüm muhalif medyaya, örgütlenmelere, hak ve özgürlüklerimize saldırısı karşısında ise Haziran ruhuyla topyekun bir karşı koymayı, direnmeyi en acil görev olarak tanımlıyoruz.

Genel kategorisine gönderildi | AKP-Cemaat tepişmesidir, ama… için yorumlar kapalı

Komşuda ve bizde seçim halleri…


Komşu   Yunanistan ile Türkiye , hemen hemen aynı zamanda “erken seçim” sürecine girdiler. Seçim takvimindeki bu tesadüfün yanı sıra, komşu ile aramızda bazı benzerliklerin yanında, farklar da var…

Biz 7 Haziran’da seçim yaptık , onlar Ocak ayında…Yunanistan’da ilk erken seçimde, SYRİZA birinci parti çıkarak iktidara gelmişti. Türkiye’de ise 7 haziran seçimlerinde  AKP tek başına iktidar olma vasfını yitirdi, muhalefet, oyların yüzde 60’ını aldı, kaçak saraydakinin kimyası bozuldu.
Yunanistan ve kriz

Daha önce de yazmıştım, Yunanistan ekonomisi oldukça kritik durumda. Özellikle de kamu maliyesi perişan, kamu borç yükü milli gelirin yüzde 60’ı olması gerekirken yüzde 180 boyutunda. 11 milyon nüfuslu Yunanistan’ın 550 milyar dolar dış borcu var, 78 milyonluk Türkiye’nin 400 milyar dolar…Ekonomi, küresel krize yüksek kamu açığı ve yüksek borç yükü ile yakalandı ve bir yandan küçülürken bir yandan kamu yükümlülüklerini yerine getirmek için borçlandıkça borçlandı. Bugün büyüyemeyen ve işsizliği yüzde 27’yi bulmuş bir Yunanistan gerçeği enkazı var.
Bu yıkıntıyı iktidardaki SYRİZA yaratmadı, önceki merkez sağ ve merkez sol partilerin döneminde oldu bunlar… SYRIZA, bu çıkmaza çare olma iddiasıyla iktidar oldu ve miras aldığı bu sorun yumağını nasıl çözerim diye çabaladı. Yunanistan halkı, Avro alanından, AB üyeliğinden çıkmak istemiyor ama, hep kendine yontan küresel bankaların ve onların sesi Troyka’nın iliklerini sömürmelerine daha fazla izin verilmesini de istemiyor. SYRIZA, bu beklentiyi karşılamak gibi çetin bir misyon yerine getirmeye çabalıyor, taktik geri adımlar atma pahasına…

Erken seçim

Yunanistan’da ekonomik krizle boğuşan SYRİZA lideri Başbakan Aleksis Çipras, izlediği politikayı daha rahat sürdürmek için, yeniden bir erken seçime ihtiyaç duydu.
Türkiye’de de 7 haziran seçimlerinin sonucundan tek parti olma keyfiyetini ve hukuksuz iktidar sürdürme şansını yitiren Kaçak saray, her tür koalisyon ihtimalini de engellemek yoluyla, yeniden seçimi, hem de savaş çıkartarak gündeme soktu.
Yunanistan’da muhalefet ve kamuoyunun geniş kesimi, seçimlerden yorgundu ve erken seçime istemeye istemeye evet demek durumunda kaldılar. Bizde de her cenahtan iş dünyası başta olmak üzere, tüm kesimler, seçimlerin yenilenmesi yerine uzlaşmayı, koalisyonu talep etti.Ama bu kesimlerin değil, kaçak saraydaki iradenin dediği oldu, seçime gidiliyor. Yunanistan, mevcut koalisyon, izlenen iktisadi politikada uzlaşmadıkları için koalisyonu bozdular

Seçim hükümeti farkı

Komşu ile Türkiye seçime giderken demokrasi kültüründeki orantısızlık, geleneklere saygı farkı da ortaya çıktı. Çipras , yeni seçime giderken, SYRİZA da radikal diye nitelenen  kanat başkaldırdı, istifa edenler yeni  bir parti (Halk Birliği) kurdu. Bu da SYRIZA’nın tek başına iktidar olma şansını azaltmış durumda. . Çipras, bu gelişmeden sonra , şimdi seçimden sonra bir Ulusal Birlik koalisyonu kurmaktan söz ediyor.
Komşuda Başbakan istifa ettikten sonra, Cumhurbaşkanı Pavlopulos yasalara uyarak parlamentodaki partilerin liderleriyle görüştü ve bir koalisyon kurma görevini verdi.
Bu çabalar sonuç vermeyince, erken seçim  kesinleşti. Türkiye’de RTE, bu görevi kaçak sarayı eleştirdikleri için ‘Sarayın adresini bilmiyorlar’ savıyla ana muhalefet lideri Kılıçdaroğlu’na vermedi, seçim hükümeti adıyla yine hile, hurda dolu bir kabineyi kendi müdahaleleriyle yine AKP genel başkanı Ahmet Davutoğlu’na kurdurdu.
Oysa Yunanistan’da Cumhurbaşkanı, geçici seçim hükümetinin başına tarafsız Yüksek Mahkeme üyesini getirdi. Farkı görüyor musunuz? Pavlopulos’un bu göreve atadığı Bayan Vasiliki Thanou ile, bu ülkede ilk kez bir kadın, Başbakanlık koltuğuna oturdu.


Komşu da, biz de,  istikrarlı yeni bir hükümet kurulacağı umuduyla son seçimlerden çok kısa bir süre sonra gene sandık başına gitmeye hazırlık yapıyoruz. Orada seçimlere hile-hurda endişesi yok, kan dökülmeden seçime hazırlanıyorlar ve çok muhtemel, yine bir koalisyon hükümeti ihtimalini hazmetmiş olarak sandığa gidiyorlar. Ya bizde? Anketlerde AKP oylarını yüzde 35’e düşmüş gördüğü taktirde, kaçak sarayın seçimi bir yıl kadar uzatma yoluna gideceği ihtimalinden konuşuluyor. Komşu, koalisyonu,uzlaşmayı bir ülke gerçeği olarak kabullenmişken kaçak saray iradesi, her tür koalisyon ihtimalini, sonunu hazırlayacak kabus olarak görüyor. Ama ‘kaderden kaçılmaz’…

Genel kategorisine gönderildi | Komşuda ve bizde seçim halleri… için yorumlar kapalı