Rising fragilities in post-Soviets risk for under-pressure Turkish economy

MUSTAFA SÖNMEZ – Hürriyet Daily News, March 17, 2014

The global crisis-fuelled economic straits being experienced in countries classified as “EasternEurope and the Commonwealth of Independent States” by the IMF  and World Bank, (which includes Turkey), is leading to political outbursts – as has been seen inUkraine in the most-recent case. It is further feared that Ukraine-like cases will be seen in Balkan countries soon.

The former “People’s Republics” in Eastern Europe and former Yugoslav countries, all of which are referred to as “post-Soviet” countries – apart from Turkey – all experienced problems while returning to capitalism in the 1990s, although some were able to capture a development path due to different reasons.

Only a few of the “post-Soviet” countries – those that became European Union members and the lucky ones that have natural resources – were able to rank among the top countries in terms of national income, according to International Monetary Fund (IMF) data. The remaining ones are still going through remarkable economic problems, in particular insufficient growth and high unemployment. These economic setbacks can cause political outbreaks in these countries.

GDP in Post-Sovietic Countries and Turkey (2013)-IMF
GDP Per capita ($) GDP(Million $)
Lithuania

15.633

43.907

Russian  F.

14.973

2.015.577

Latvia

14.924

29.080

Poland

13.334

506.465

Croatia

13.312

58.933

Hungary

13.172

131.730

Kazakhstan

13.048

205.188

Turkey

10.745

794.957

Romania

8.630

178.597

Ukraine

8.165

171.728

Azerbaijan

7.414

69.877

Bulgaria

7.411

52.764

Montenegro

7.252

4.411

Kosovo

7.120

6.693

Belarus

7.110

64.079

Serbia

6.017

41.997

F.Macedonia

5.073

10.233

Bosnia and H.

4.866

18.145

Albania

4.039

12.835

Uzbekistan

3.862

50.573

Turkmenistan

3.558

34.986

Georgia

3.176

15.406

Armenia

2.214

10.163

Tajikistan

1.852

7.551

Moldova

1.282

7.383

Kyrgyz R.

1.050

6.635


EU members

The Czech Republic, Slovakia and former Yugoslavian Slovenia, stand out among “former Soviets,” as the annual national income per capita is at around $20,000 in these countries. Lithuania and Latvia, meanwhile, catch the eye as EU member Baltic countries. Russia, which has been seeking to become a world power again with its natural resources, has a much more distinct position with its annual income per capita at $14,000. Kazakhstan also deserves attention as a country managing to remain standing thanks to its natural resources.

Among the latest members of the EU, Croatia, Hungary and Poland, Poland comes to the fore as the only one posting a stable country outlook, as Hungary is undergoing severe economic and political crises. Romania and Bulgaria are also EU members, but they have been badly affected by the global crisis and have also suffered political quakes.

In the meantime, with its $10,000 national income, EU member candidate Turkey ranks 11 among Eastern European countries.

Ukraine’s inability to overcome the 2008 crisis and the recent uprising of the pro-EU part of society have put the region’s future in considerable uncertainty, particularly with the Russian intervention in Crimea.

Bottom ranks

The Commonwealth of Independent States members Kyrgyzstan, Tajikistan, Armenia, Georgia, Turkmenistan and Uzbekistan are the poorest of the group and their national income per capita ranges between $1,000 and $3,000.

Meanwhile in Europe, Albania, Bosnia and Herzegovina, Macedonia, and Serbia also all suffer from chaotic economies and political upside downs.

Turkey affected as well

The economic and political turmoil in Eastern Europe provokes further risk perception for the Turkish economy, which had been already under pressure. The recent value losses seen in the Turkish Lira are partly associated with conditions in Eastern Europe.

The economic panorama in Eastern Europe consolidates the negative perception about Turkey, which is considered as being among those countries.

The recent weakening of the lira and the U.S. dollar’s jumping above the 2.25 level on some days have been linked to the West-Russia tension emerging from the Ukraine-Crimea rift, causing political risks attributed to the country to rise further.

VULNERABLE EAST EUROPIAN  COUNTRİES (2011-2013 Av.)
ÜLKE Membership GDPBillion $ Growth Cu.Ac.Def Unemp.
Rate.% /GDP,% %
  1. Turkey

Cand.EU

800

4.9

-7.7

9.5

  1. Romania

EU

179

1.6

-3.5

7.2

  1. Ukraine

BDT

175

1.9

-7.3

7.8

  1. Hungary

EU

131

0

1.7

11.1

  1. Croatia

EU

59

-0.8

-0.3

15.5

  1. Bulgaria

EU

53

1

0

12

  1. Serbia

Cand.EU

42

0.6

-9.1

24.2

  1. Bosnia-H.

Cand.EU

18

0.4

-9.3

27.5

  1. Georga

BDT

16

5.3

-10.2

15.6

  1. Albania

13

2

-10.7

13.8

  1. F.Macedonia

Cand.EU

10

1.6

-4.2

30.9

  1. Kosovo

7

3.4

-10.6

?

  1. Montenegro

Cand.EU

5

1.4

-17.5

?

Source.IMF database
The economic problems that climbed with the 2008-2009 global crisis cannot be overcome in Eastern European countries, most of which are “post-Soviet” countries that went for integration with the European Union and the global economy after the 1990s. The economic fragilities lay the ground for an occurrence of outbreaks resembling the one in Ukraine and some other countries as well.

According to the IMF data, Croatia, which has become the latest problematic Eastern European country to become an EU member, has recorded negative growth for the past three years and the unemployment rate in the country is 16 percent. Still, full EU membership enables Croatia to save its politics from being affected by these problems.

In two EU member candidates, Serbia and Bosnia and Herzegovina, average growth over the past three years is below one percent. The unemployment rate in these two small former Yugoslavia countries is a huge headache at around 25 percent. Moreover, the current account deficits of these countries are very high and the ratios of the current account deficit to growth are around 9 percent.
It’s a similar story for two other EU-member Eastern European countries; while the growth of Romania cannot reach 2 percent, Hungary has not grown for the past three years.

Georgia is another country that has eyes on the EU amid soaring problems. Georgia’s current account deficit to growth is almost 11 percent, while unemployment in the country is approaching 16 percent.
Macedonia, Kosovo, Montenegro and Albania are also small Balkan countries with growing economic problems.

Ukraine, whose current account deficit is similar to Turkey, is in search a way to pull away from both the Commonwealth of Independent States and Russia. All eyes are watching the pro-EU uprising and where it will take the country, and whether Russia will permit that direction.

 

dış ekonomik, English kategorisine gönderildi | Rising fragilities in post-Soviets risk for under-pressure Turkish economy için yorumlar kapalı

KARŞI GAZETE’DE RÖPORTAJ: ‘ERDOĞAN KİMSEYE AVANTA KOKLATMAZ’’(10 Mart 2014)

Karşı Gazete’de Kutlu Esendemir’in sorularına verilen yanıtlar…

krTürkiye, AKP ve Gülen Cemaati arasında esen sert fırtınayı ve 17 Aralık operasyonu sonrası ortaya saçılan rüşvet görüntülerini konuşuyor. Gün geçmiyor ki; bu yolsuzluk ve rüşvet ağına ilişkin telefon kayıtları internete düşmesin. Yazar Mustafa Sönmez, Türkiye’nin önde gelen ekonomistlerinden. Geçen hafta çıkan, “AKP-Cemaat: Çatışmadan Çöküşe” kitabıyla son dönemde yaşananlara mercek tutan Sönmez’le, yolsuzluk ve rüşvet çarkını ve bu “çatışmalı” dönemi  konuştuk.

Yıllarını Türkiye ekonomisine kafa yormuş bir yazar olarak, Halk Bankası Genel Müdürü Süleyman Arslan’ın evinden çıkan ayakkabı kutularına konan milyon dolarları görünce ne hissettiniz?

AKP kendini dokunulmaz hissedecek kadar fütursuzlaştı. Arkasında çok büyük açıklar, boşluklar bıraktı. Günün birinde bu açıklardan çok kontratak yiyecekti. Ayakkabı kutusu vakası patlayınca da, “İşte film başladı” dedim kendi kendime; “Cemaat harekatı başlattı.” İçinde Halkbank geçen bir skandal benim için sürpriz olmadı. İran’dan doğalgaz alımı ve bunun bedelinin banka üstünden döviz olarak ödenmesine ABD’nin koyduğu ambargoyu aşmak için Halkbank üstünden yapılmış görünen altın ihracatı kılıklı transfer, eninde sonunda ayağınıza dolanacaktı. O nedenle şaşırtmadı.

Bir bankanın genel müdürü neden evinde 4.5 milyon dolar para tutar?

Normalde tutmaz. Ama ortada normaller değil, anormaller var. Ama bu anormallikleri, normal gibi yaşayan bir egemenler takımı var. O paraya kim ne kılıf bulursa bulsun, o para Zarrab ya da Sarraf, her kimse, kaynaklı bir rüşvet parası. Yok bağışmış, İmam hatip parasıymış, utanmazca yalanlar, kılıflar. İçinde Halkbank’ın, onun genel müdürünün de olduğu bir dolap söz konusu. Ne kadar üstünü örterlerse örtsünler, günün birinde hikaye bütün açıklığıyla ortaya çıkacak. Hatta saklanan Ali Babacan gibi aktörler de ortaya çıkacak.

Neden Babacan?

Çünkü Halkbank, doğrudan Ali Babacan’a bağlıyken bu kadar dolap dönerken Ali Babacan nasıl sütten çıkmış ak kaşık gibi ortalarda, biri gelip anlatsın, anlayalım…

Eski İçişleri Bakanı Muammer Güler’in oğlu Barış’ın evindeki para sayma makinesi, kasalar ve babasının sorusu üzerine, “Evde 1 trilyon var” sözleri, sizin için nasıl bir ipucunun ifadesi? 

Pervasızlık, hatta insanı çileden çıkaran bir meydan okuma… Kendilerini o kadar dokunulmaz görüyorlar ki, telefonlarının dinlenmesi ihtimaline rağmen, “Kimse bize birşey yapamaz” havası egemen. “Bu babalar ve oğulları, bu tezgahın nasıl içinde, ne yapıyor bunlar?” diye düşünmeden edemiyor insan. Tabii biraz kafa yorunca anlıyorsunuz. Rüşvet çarkının içinde aslında, “Kamu görevlisi” statüsünde bakanlar, Başbakan var. Ama devreye en yakınlar, oğullar alınmış, kestaneleri ateşin üstünden onlara aldırıyorlar.

Niçin çocuklar?

Tedbir olsun diye. Suç ortaya çıkarsa rüşvet sayılmayacak. Neden? Çünkü rüşvet olması için üstünde para yakalananların kamu görevlisi olması gerekiyor. Ama işsiz, güçsüz ya da işleri bu tezgahın bir parçası olmak olan oğullar yakayı ele verirlerse, kılıf hazır: “Hediye almış olamaz mı?” Nasıl baba bunlar, insan kendi öz evladını böyle işlere koşar mı?

Reza Zerrab sizce nasıl bir figür?

Belli ki, çekirdekten yetişme. ”Fahişe ile memurun bahşişini peşin ödeyeceksin” dersini dedesinden alacak kadar çekirdekten yetişme… Hep altın işinin içinde olmuş. Uluslararası transferlerde kolaylıklar temin etmek için bağlantılar kurmayı ve onun gereği rüşvetleri, hediyeleri -buna kadın temini dahil- bulup buluşturup adrese teslimi gayet iyi bilen, kaz gelecek yerden tavuğu sakınmayan, tam anasının gözü bir figür. Ama tekin de değil. “Gerektiğinde satarım hepinizi” diyecek kadar da pazarlıkta usta bir figür.

Zerrab, Başbakan ve Kabine için çok makbul bir işadamı. Kendisi bu kudreti hangi ilişkiler ağı üzerinden kurmuş olabilir?

Anlaşıldığı kadarıyla,  Zarrab, İran devletinden bir tür mültezimlik işi almış. “Transfer edemediğiniz alacaklarınızı ben hallederim. Altına dönüştürüp ülkeme ihraç etmiş gibi gösteririm. “Buna yardımcı olacak bakan, başbakan , tüm ilişkileri ayarlarım. Bahşişlerini veririm. Ülkemin alacağını transfer eder, zahmetimin karşılığını da alırım” diye. İran hükümeti, bu dolabın az çok farkında. Alacağın transferi için kurulan tezgahın, sadece İran alacakları için kullanılmadığı, başka kara paraların aklanmasında da kullanıldığı anlaşılıyor. Operasyon tamamlansaydı, fotoğraf ve öteki bağlantıların tümü ortaya çıkabilirdi ama şimdilik üstüne toprak örttüler.

Şimdilik mi?

Evet. Şişman kadın sahneye çıkmadı henüz ve o çıkmadıkça opera bitmez; bilirsiniz.

Zerrab’ın, eski Bakan Zafer Çağlayan’a armağan ettiği 700 bin dolar’lık satin, konuşulan milyar dolar arasında doğal karşılanması gerekmiyor mu?

Aslında ben bu rüşvet çarkının kişilere özel, bal tutanın parmağını yaladığı, tutamayanın havasını aldığı bir tezgah olduğuna inanmıyorum. O saat de dahil olmak üzere alınan tüm rüşvet ve avantalar, Başbakan’ın bilgisi dahilinde ve rüşvet havuzunun kayıtlarına giriyor. Belki çok azına gözy umuluyordur. Kimse Recep Tayyip Erdoğan’dan habersiz hediye, rüşvet alamaz.

Neden?

Çünkü bunu göze alamazlar. Tüm ganimetlerin oğlunun (Bilal Erdoğan) katipliğini yaptığı bir merkezde toplandığını düşünüyorum. Tayyip Erdoğan’ın, Güler’e, Çağlayan’a, oğullarına, Egemen Bağış’a avanta koklatacağına inananların aklına turp sıkarım. Bağımsız, adil  bir yargılama olsa göreceğimiz manzara, son derece iyi kayıt kuyut altında olan bir rüşvet havuzudur.  Başka birşey değil.

İbrahim Tatlıses, “Rıza hırsızsa ben de hırsızım” diyor. Ebru Gündeş, kameralar önünde ağlayıp, “mağduriyet gözyaşları”nı kitlelere yayıyor. Bu noktada yaratılan algı, sizin tarafınızdan nasıl okunuyor?

Bunlar da çetenin tabak yalayıcıları, suç ortakları değil mi? Bunca ortaya saçılan şeye hırsızlık demeyeceğiz de neye diyeceğiz? Cemaat’in Ergenekon, Balyoz gibi entrikalarda kurduğu komploları, sahtecilikleri biliyoruz. Ama bu bahiste, bu rüşvet bahsinde sahteciliğe gerek yok ki. Bunları zaten biliyorduk.

Ne gibi?

Yıllardır inşaat furyasından, kamu ihale kurumundan kaçırılan devlet harcamalarından, özelleştirme furyasından, yandaş medya yaratmak için deveyi hamuduyla götürmelerden bu iktidarın, çevresinin paçasından yolsuzluk aktığını herkes biliyordu. Ama bağımsız yargı yoktu. Güçlü muhalefet yoktu. Denetim mekanizmaları işletilmiyordu, bu yolsuzluklar ortaya çıkarılamıyordu. Şimdi Cemaat’in kapışma saati geldiğinde Erdoğan’ın yumuşak karnına  indirdiler yumruğu. Yolsuzluklara belli bir süre göz yumanlar, şimdi hesap sormanın aracı yaptılar ama olsun. Biz herkesin ne olduğunun, kimin kimle ne hesabı olduğunun başından beri farkındayız. Ama, şu an ortaya dökülen pislikler, açığa çıkan tezgahlar bizi daha çok ilgilendiriyor.

İnternete düşen ve Erdoğan’a ait olduğu ileri sürülen telefon kayıtlarında, Başbakan’ın ekonomi algısına dair nasıl ipuçları elde edindiniz?

Başbakan’ı ve yakın çevresini, başından beri ekonomi, ekonominin geleceği ilgilendirmiyor. Bir ekonomi vizyonu yok Erdoğan’ın. O birçok şey gibi ekonomiyi de araç olarak görüyor. Ulaşmak istediği İslami rejime hizmet edecek bir araç. 2001 krizinden son derece elverişli bir ekonomik miras aldı. Üstüne dünya konjonktürü yüzüne güldü. Bütün bu imkanlarla Türkiye’ye tarihinde olmadığı kadar yabancı para girdi. Doğrudan yatırım, borsaya girişler, kredi biçiminde. Önceki 20 yılda 43 milyar dolar girmişken bunların döneminde yılda 40 milyar dolar, toplamda 400 milyar dolar girdi.

Bu paraların akibeti ne oldu?

Hovardaca kullandılar. İnşaatı özendirdiler. Havacılığı özendiriler. AVM’ciliği özendirdiler. İhracat yapmış görünüp misliyle ithalat yaptılar. Tarımda bile bile ithalatçı yaptılar ülkeyi. Bütün bunların üstünden avantaları alıp, “örtülü ödeneğe” parallel, bir örtülü parti bütçesi düzenlediler ve rejim inşası için tepe tepe kullandılar bu paraları. Sonunda kendilerini bölgesel güç sanıp ABD’nin tepesini attırdılar. Ali Babacan önceki gün bir demeç vermiş. “Geçen yıl 2,5 milyar dolar bağış yaptık muhtaç ülkelere” diye. Oysa biliniyor ki, devletin 120 milyar dolar, özel sektörün 260 milyar dolar dış borcu var. Ayranın yok içmeye ne bağışı yapıyorsun?

Bir medya patronunun, Başbakan’ın kendisini azarlaması üzerine gözyaşlarını koyuvermesi sizi de üzdü mü?

Beni üzdü, evet. Fanatik bir Beşiktaşlı olarak ayrıca üzdü. Erdoğan Demirören, bildiğim kadarıyla Beşiktaş’ta kaleci kazağı giyecek kadar Beşiktaşlı. Oğlu Başkanlık koltuğunda oturdu. Baba, perde arkasından, oğlu önde durarak Beşiktaş’ı yönettiler.  Daha doğrusu borca batırdılar. Bunlarla böyle bir kesişmemiz olduğu için çok üzülüyorum. Hatta utanıyorum.  Sen, İstiklal Caddesi’nde, projeye aykırı olarak, yerin altına bilmem kaç kat, üstüne bilmem kaç kat eklersen, Ağa Camii’ni bile çatlatırsan, otoriteye rehin düşersin. Peşin peşin yuları kaptırırsın. Sonunda adam da senin üstünde böyle tepinir, aşağılar, ağlatır.

Bu ses kayıtlarıyla birlikte yeni sözcükler hayatımıza girdi. Örneğin, Bilal Erdoğan’ın 30 milyon avro’yu,  “sıfırlayamaması.” Sıfırlamak nedir hocam? 

“Sıfırlamak” demek şu: “Çalıntı malları üstümüzde yakalamasınlar. Kılıflar bul. Emanetçiler bul. Minareyi çalmıştık, kılıfı ihmal ettik. Elini çabuk tut, kılıf bul” demek. Fakat ne para birikmiş ki, o kılıfa sok, bu kılıfa sok, gece gündüz didin, yine sonu gelmiyor kardeşim. “Sıfırladık, elde 30 milyon avro kaldı” diyor hâlâ oğul. Havuz problemi gibi: İki musluktan akanları bir muslukla boşaltmaya kalksan tabi ki havuz bir türlü boşalmıyor… Sıfırlanamıyor. Ortalıkta  suç delilleri ile duruyorlar işte.

———–kutu———–

AKP’yi aşağı çeken sadece Cemaat değil, sokak muhalefeti

 “AKP-Cemaat: Çatışmadan Çöküşe” adlı yeni bir kitabınız henüz piyasaya çıktı. Çatışmadan önce AKP ve Cemaat, hangi ekonomik olgularda buluşmuştu? 

Milli Görüş’ten dönme AKP’yi,  Cemaat ile koalisyona sokan ekonomik boyut, ikisinin de neoliberalizme imanları oldu. Milli Görüşçüler, önceden Erbakan tarzı ekonomiye iman etmişlerdi. İçe kapalı, AB ile, Batı ile bütünleşmeye karşı İslam ortak pazarını savunma, IMF ile uyuşmama, içeride TÜSİAD’ı hasım görme gibi. AKP, Milli Görüş gömleğini çıkarırken, bu ekonomik rotadan da ayrılıp, tam da Gülen Cemaati’nin benimsediği küreselleşme, neoliberalizm, özelleşme, metalaşma, ticarileşme eksenine konuşlandı. Böylece ortak bir zeminde buluştular. Bu, tabii ekonomik boyut, uzlaştıkları başka zeminler de oldu.

AKP ile Gülen Cemaati arasındaki çatışmanın ana dinamiklerinde neler mevcut ?

AKP’nin 11 yıllık tarihinde bir yükseliş, bir de düşüş dönemi var. Yükselişini hazırlayan koşullar, onun inişinde de etkili oldu.

Tüm fırtına Hükümet’in dershanelerin kapatılması kararının ardından mı koptu?

Dershaneler, çok yönlü bir çatışmanın halkalarından biri. AKP’yi inişe geçiren diğer boyutlarla birlikte büyük resmi görmek ve çatışmayı yerli yerine oturtmak gerekiyor. Şu an AKP-Cemaat çatışması ön planda ama AKP’yi aşağı çeken başka dinamikler de var.

Nedir bunlar?

1-Dış desteğin zayıflaması, ABD’nin “ılımlı İslam” formülünden vazgeçmesi, Bölgesel güç vehmine kapılan Erdoğan’lı AKP’yi “çizmesi.”  2- Artan otoriterleşme ve başkanlık eğilimleri ile iktidardan dışlandıklarını hisseden Fethullah Gülen Cemaati’nin direnci ve çatışma. 3- Dış kaynakla büyümenin yarattığı cari açık kırılganlığı, dünyada değişen parasal iklime uyumsuzluk. 4-  Özgürlüklerine sürekli kısıtlama getirilen her sınıftan muhalifin sokağa çıkışı ve Gezi İsyanı; artan Kürt muhalefeti ve cesaretlenen CHP. Cemaat, bugün ABD adına da çatışıyor. Ama AKP’yi aşağı çeken sadece Cemaat değil, sokak muhalefeti, Kürt muhalefeti ve Cemaat ile birlikte davranan CHP-MHP muhalefeti de var. Tabii ki, AKP üstünde, artık yönetemediği ve çıkmaza soktuğu ekonomik sorunlar yumağının basıncı da var.

 

Genel kategorisine gönderildi | KARŞI GAZETE’DE RÖPORTAJ: ‘ERDOĞAN KİMSEYE AVANTA KOKLATMAZ’’(10 Mart 2014) için yorumlar kapalı

Sustainability of flight growth in question amid rising costs

 

Mustafa SÖNMEZ Hürriyet Daily News

 

Civil aviation has become one of the fastest growing sectors during the Justice and Development Party (AKP) rule due to facilities provided for the Turkish Airlines (THY), the incentives granted for private airlines and the state’s building of new airports.

The fleet which consisted of 138 aircraft in 2003 has reached 390 aircraft in 2013 and seat capacity has increased from 27,000 to 70,000 in the same period. In parallel with this, while 9 million passengers flew on domestic routes in 2003, in 2013 this figure reached 77 million. The number of passengers flying international routes, on the other hand, went up from 25 million to 73 million in the same period. The total number of airline passengers has risen from 34 million to 150 million with a 336 percent increase.

fuThe future of civil aviation, which has demonstrated a striking advance during the AKP era, is questionable, however. Civil aviation, which received a major boost during the 2003-2013 period when foreign currency was held low, was supported by the AKP rule both with infrastructural investments and with tax incentives, moreover with anti-unionist pressures. The after-2013 situation of the sector is now a source of curiosity with foreign currency becoming more expensive. With the dollar gaining value against the Turkish Lira, the costs of purchased or leased planes as well as the imported aircraft fuel are expected to undergo significant hikes.

Price policy has been maintained “economic” with the efforts of the THY and this policy has been effective both in deepening the sector and also gaining new voters. It is now being debated whether or not this policy could be sustained in an era of realistic foreign currency rates. It is being stated that a hike in ticket prices is inevitable.

According to Turkish Statistical Institute (TÜİK) data, plane tickets increased an average of 6.1 percent annually during the 2003-2013 period, whereas the annual increase rate of consumer price index (CPI) was 8.6 percent in the same period. This means plane ticket prices have been following a course 2 points below the CPI.

It looks inevitable that plane ticket prices, which experienced their biggest hike in January 2014 with a 24 percent increase, will further increase with the climbing foreign currency rates.
ff
Dominance of Istanbul 

About 90 percent of passenger traffic in airports takes place in Istanbul’s Atatürk and Sabiha Gökçen, Antalya, Ankara’s Esenboğa, İzmir’s Adnan Menderes, Muğla Dalaman, Bodrum/Milas, Adana and Trabzon airports.

While Istanbul Atatürk Airport has a share of 34.2 percent of passenger traffic, it has also served 46.5 percent of international route passengers. Sabiha Gökçen on the other hand is increasing its share each year reaching 12.4 percent of total of passenger traffic. Antalya  is following Istanbul with its 18 percent share. Out of the 27 million passengers using Antalya airport, 21.5 million were foreigners. Ankara and İzmir each have a share of around 7 percent of passenger traffic.

The rise in the building of new airports is also significant in the boost to civil aviation. Major ones are being managed by private firms. The number of airports managed by State Airports Administration (DHMİ) has reached 47. The number of airports open to civil aviation traffic has reached 53 at the end of 2013. The boost in civil aviation has created an important line of business for private firms also in the construction and management of airports. With the Public-Private Partnership (PPP) model, a major portion of airports are being managed by the private sector.

The third airport planned to be built in Istanbul’s north forests which has created major debates is also wished to be built within the framework of the same model and its cost is as big as the jaw-dropping figure of 22 billion euros. A court case opened by an environmentalist group against this airport project was acknowledged. On the other hand, expropriation works are ongoing.

Constructions of Ordu-Giresun and Hakkâri-Yüksekova Airports, which are financed by public sources, are continuing.

Among those airports belonging to DHMİ, the domestic and international terminals of Istanbul Atatürk and Sabiha Gökçen, Esenboğa, Antalya and Zafer airports and international airports of Adnan Menderes, Bodrum-Milas and Dalaman airports are managed by the private sector. Thus, the share of airports managed by the PPP model within total passenger traffic reaches 69 percent for domestic routes and 97 percent on international routes.

Araştırma - Haber, English kategorisine gönderildi | Sustainability of flight growth in question amid rising costs için yorumlar kapalı

Foreigners have $25 billion worth real estate in Turkey

MUSTAFA SÖNMEZ  Hürriyet Daily News

March/03/2014

The founding cadre of the Republic of Turkey was not exactly fond of foreign capital. It was believed that the role of the imperialist games was central in the collapse of the mighty Ottoman Empire. In the 1930s, they started business by removing the concessions such as in ports, telephone, gas and railroads granted to foreigners and taking over the establishments. Foreign capital legislation was quite conservative and the republican cadre was extremely shy in the usage of foreign debt from Western countries. One would not at all expect such a cadre to sell immovable property to foreigners or tolerate the sale of land, house or buildings. As a matter of fact, this strict legislation continued until the 2000s. The Justice and Development Party (AKP) government that came to power in 2002 tried frantically to prove itself to everybody, both domestically and internationally, on neoliberal matters. It absolutely did not restrain itself in privatization projects and it liberalized the relevant legislation on the sale of real estate to foreigners in 2003. Well, what happened then? Were the sales of property as high as expected?

Adsız

Worth $25 billion 

In 2003, the year after the AKP came to power, the amount earned from sales of real estate to foreigners was below $1 billion. In the following years, and after the changes in the legislation facilitating sales, this figure went up and in 2013 it reached $3 billion sales, nearing $25 billion as a total.

When it is considered that the income obtained from privatizations during the AKP government era is $50 billion, the $25 billion entering the country through property sales to foreigners is remarkable. However, when you compare the same value to exports and tourism revenue, then the performance might not look too significant. Exports during 2003 and 2013 approached $106 billion annually. In this situation, the foreign exchange obtained through real estate sales to foreigners was 2.2 percent of that obtained through exports.

While property sales to foreigners in the form of housing, land and offices over 11 years reached $25 billion, this corresponds to 13 percent of the tourism revenue that amounts to $196 billion during the same period. During the 11 years in question, the year when the ratio of property sales was the highest against tourism revenue was 2006 with 21 percent.
zz
Housing 

The Turkish Statistical Institute (TÜİK), in the statistics that it has started issuing since 2013 about home sales, collects sales to foreigners in a separate headline. According to this, in 2013, out of the total of 1,157,000 unit sales, 12,181 were sold to foreigners. This corresponds to little more than 1 percent of total house sales.

In January 2014, house sales were 88,000 units; out of this total, 1,207 units were sold to foreigners. In other words, the rate remained at 1 percent again. According to TÜİK data, out of the total sales of approximately 12,000 units to foreigners in 2013, more than half of them took place in Antalya. In Istanbul, 2,447 units were purchased. Other provinces and districts where foreigners bought apartments and houses were Aydın’s Kuşadası district, and the provinces of Muğla, Mersin and Bursa.

Legislation 

Real estate sales to foreigners were made possible as of July 19, 2003, by amending Article 35 of the Land Register Law. This arrangement paved the way for a significant boost, especially in certain coastal provinces, in construction and real estate activities. Foreigners were highly interested particularly in resort constructions and sales in coastal provinces.

In the property owned by foreigners in the past 11 years, Antalya  (especially Alanya) has a share of around 30 percent, Muğla 14 percent, Istanbul 11 percent and Aydın (especially Kuşadası) 11 percent.
Out of the total real estate that was sold to foreigners, 51 percent was sold to Germans, 10 percent to the British and another 10 percent to Austrians. Out of the total, 5 percent belongs to the Greeks. In other words, three quarters of all sales have been made to four European country citizens.

On the other side of the medallion, constructions to meet foreign demand has caused plunder, unplanned urbanization and environmental problems, especially on our coastal strip in the south.

The unregistered management of property bought by foreigners in our coastal cities and their usage to obtain unregistered tourism revenues is another area that has been subject to criticism.

 

Genel kategorisine gönderildi | Foreigners have $25 billion worth real estate in Turkey için yorumlar kapalı

Consumers, entrepreneurs lose faith in Turkish economy’s future

Mustafa SÖNMEZ – Hürriyet Daily News / February /22 /2014

The Turkish consumers’ confidence has declined 42 percent from May 2013 to February 2014 and the distrust especially deepened after the Dec. 17 operation was experienced, according to the private CNBC-e survey and the official TÜİK index

The declining value of the lira in combination with political concerns erupted after the Dec 17 graft operation have adversely affected consumer confidence for the future, two different consumer confidence indicator surveys have revealed.

Expectation surveys, which help measure the expectations of consumers about the future, their confidence, and their propensity to consume, reveal that the man on the street has started to withdraw into himself. He is consuming less and acting more cautiously, particularly since May 2013, when the Turkish Lira started losing value. In May 2013, the U.S. Federal Reserve’s decision to tighten monetary policies caused a loss of value in the local currency. As such, the declining value of the lira has negatively affected consumer confidence for the future, and this crisis of confidence apparently deepened after the Dec. 17 graft operations.

Graft probe impact

The preliminary findings of the expectation survey for the month of February were broadcast on the economy channel CNBC-e. According to this, the preliminary consumer confidence index for February declined by 13 percent from January and has hit its lowest level since November 2008. The propensity to consume index, on the other hand, has dropped by one third, or 33 percent. With the increase in the deterioration of the consumer’s personal financial expectation, the Consumer Expectation Index in February also dropped 5.5 percent compared to January.

Although it recovered in the months of October and November through the postponement of the Fed’s decisions and the stopping of the lira’s loss of value, the drop in consumer confidence that started in May 2013 looks like it has increased rapidly since the Dec. 17 operations. The Consumer Confidence Index dropped 42 percent from May 2013 to February 2014, and it is noteworthy that 75 percent of this has occurred since December.

Meanwhile, the Consumer Confidence Index, which is calculated based upon the outcome of the Consumer Tendency Survey, conducted with the cooperation of Turkish Statistical Institute (TÜİK) and the Central Bank, had a 3.5 percent fall in January 2014 compared to the previous month. The index, which was 75 in December, fell to 72.4 in January.

According to TÜİK’s confidence survey, the financial situation expectation index of households for the next 12 months dropped 1.2 percent in January compared to the previous month.

In real sector

In addition, the Real Sector Confidence survey conducted by TÜİK and the Central Bank demonstrated a drop of 2.3 percent from May 2013 to January 2014. The deterioration in the expectations of the real sector peaked, especially in January 2014, at 6.4 percent. The expectations were also affected by the Dec. 17 operations and further deteriorated through the rapid fall in the value of the lira and the increase in interest rates as a counter measure to this.

When the real sector is viewed as of sub-branches, it is seen that the deterioration in the service and retail sectors went up to 15 percent after May 2013. On the other hand, the disruption in the construction sector has remained at around 5 percent in the same period.

Another indicator that markets observe about expectations is the Purchasing Managers’ Index (PMI), which HSBC conducts in several countries. For Turkey, the PMI did not change much in the May-August 2013 period. It showed progress in September and increased by around 6 percent compared to May. The PMI index was positive in the following months and showed a significant drop in January 2014, declining 22.4 percent compared to September.

It can be estimated that the expectation surveys have gone down further in the month of February, both for consumers and entrepreneurs. The hints of this have been revealed by the CNBC-e February preliminaries and the index showed a drop of 5.5 percent compared to January.

We can say a significant decline will be seen compared to January in the TÜİK-Central Bank February survey results, which are expected to be announced at the end of the month.

Box:

Mapping consumer tendencies 

 

The Monthly Consumer Tendency Survey aims to measure present situation assessments and future period expectations of consumers on their personal financial standing and the general economic course, and to determine consumers’ expenditures and saving tendencies for the near future.

The data regarding the assessments, expectations and tendencies was collected and published by Turkey’s Statistical Institute (TÜİK) and is presented according to the following subcategories, respectively:

Personal financial standing: Consumers’ assessments on the financial situation of their household at present, compared to the last 12 months, financial situation expectation of their household over the next 12 months, statements on current financial situation of their household and the borrowing money probability over the next three months.

General economic situation: Consumers’ assessments on the current general economic situation in Turkey compared to past 12 months, general economic situation expectation in Turkey over the next 12 months, number of people unemployed expectation over the next 12 months, buying time condition of durable goods in the present period, saving time condition in the present period, assessment on consumer prices change rate over the last 12 months,  expectation for consumer prices change rate over the next 12 months,  expectation for wages change rate over the next 12 months.

Expenditure and saving tendencies: Consumers’ assessments on spending money on semi-durable goods over the next three months, spending money on durable goods over the next 12 months, the probability of buying a car over the next 12 months, the probability of buying or building a home over the next 12 months, the probability of spending money on home improvements or renovations over the next 12 months and the saving probability over the next 12 months.

 

dış ekonomik, English kategorisine gönderildi | Consumers, entrepreneurs lose faith in Turkish economy’s future için yorumlar kapalı

Imports continuing to outstrip exports in foreign trade balance

 

MUSTAFA SÖNMEZ – Hürriyet Daily News- Feb.17/2014

 

 

Turkey further integrated with the world economy through foreign trade after November 2002 when the Justice and Development Party (AKP) came to power. In 2003, with $47 billion in exports and $69 billion in imports, Turkey’s foreign trade volume was $116 billion, amounting to 38 percent of that year’s national income.

With the rapidly increasing foreign trade volume of recent years, integration has strengthened, but the foreign trade deficit has also grown. The year 2013 ended with $152 billion in exports and $251 billion in imports. This means a foreign trade volume of $403 billion, and if the year’s national income is calculated at $800 billion, it would mean foreign trade equals half of the national income. In other words, from 2003 to 2013, the rate of foreign trade to national income has risen from 38 percent to 50 percent. This is actually a very rapid integration.

However, all those years that have passed have also revealed that despite integration through foreign trade increases, the foreign trade deficit has not been reduced. The foreign trade deficit of $22 billion in 2003 was 7.2 percent of the national income. In 2013, the foreign trade deficit, which is nearing $100 billion, will be no less than 13 percent of Turkey’s 2013 national income. In other words, as the integration increased, the foreign trade deficit has multiplied; correspondingly, the current account deficit has continued to increase.

HDN

Balance problems

Ultimately, the problems stem from the fact that there are only nine exporting sectors to the 17 that are net importers. The most important sectors that make Turkey a net importing country are energy, chemicals and basic metals, predominantly iron and steel.

Turkey is extremely foreign-dependent in energy. While crude oil and natural gas imports reached $36 billion in 2013, together with coke, refined oil products, and lignite, these imports had reached $55 billion and constituted 22 percent of the total $251 billion in imports. While these sectors exported $8 billion, their net imports totaled $47 billion. If we take the average of the five years between 2009 and 2013, then the average is around $42.5 billion. The bill is rising with each passing day.

Chemicals and the basic metals industry of predominantly iron and steel constitute the two other net import sectors. In metal and chemicals, which contain a series of items from medicine to chemical raw materials used in several sectors, there were only $25 billion in exports in 2013, despite $69 billion in imports. These two sectors have conducted net imports of $44 billion.

The average imports of these two sectors in the period between 2009 and 2013 have been $54 billion; their exports, on the other hand, have reached $25 billion. Thus, their average net deficit over five years totaled $29 billion annually. Among them, the iron and steel industry stands out as an intensely energy-consuming sector. Thus, its net importing feature is more prominent.

In 2013, while the demand for medical and optical instruments and computer products resulted in a net import of nearly $8 billion, the sector encompassing machinery and equipment, as well as the communication and apparatus sector including TV and cell phones, conducted $6 billion in net imports. In previous years, this section of imports was much lower.

Another net importing sector is agriculture and animal husbandry. Turkey was not able to feed itself between 2009 and 2013, meaning it lost an average of $2 billion a year in net foreign currency.

While the numbers for the automotive sector were close, Turkey still displayed slight losses over the period, importing $19.4 billion worth of goods in 2013, versus $18.2 in exports. Its net average foreign currency loss between 2009 and 2013 was $700 million.

HDN

The nine sectors that made net exports sold $65 billion worth of goods abroad, while importing just $30 billion, thus making a net $35 billion in foreign currency.

At the top of the sectors that have gained foreign currency are the ready-wear apparel, textile and food sectors. The ready-wear apparel sector earned a net of $10 billion in foreign currency in 2013, while the textile sector neared $9 billion in earning, versus around $5.2 billion for food.

Other sectors that have earned foreign currency include furniture, ceramics-cement, metal goods and rubber and plastic products.

In 2014 when the economy is expected to grow only around 1 or 2 percent, it is hoped that there will be a drop in imports and a relative rise in exports in connection with the hike in the foreign exchange rate.

It may be expected that the automotive sector may also join the net exporters in the event that imports decrease in the sector and foreign orders increase. If the same is also experienced in appliances and other durable consumer products, then Turkey’s foreign trade deficit, which has reached $100 billion, may continue to drop more.

As such, the current account deficit may also decrease a little in connection with the low growth rate, dropping to as much as 4 or 5 percent of the national income.

 

Genel kategorisine gönderildi | Imports continuing to outstrip exports in foreign trade balance için yorumlar kapalı

Sönmez: Kriz Türkiye’ye giriş yaptı

Ekonomiyi en iyi tahlil eden isimlerden Mustafa Sönmez, Metro Gazetesi’nden Banu Kibar ile yaptığı söyleşide, Türkiye’ye giriş yaptığının altını çizdiği ekonomik krizi, Türkiye ekonomisini, anlaşılır bir dilde, madalyonun diğer yüzünden anlattı.

Banu KİBAR/METRO GAZETESİ

Bugünlerde ülke gündemi, doların yükselişinin azalmasıyla birlikte farklı alanlara kaydı. Ancak ekonomi, her daim hayatmızın içinde olduğundan uzman ekonomist Mustafa Sönmez ile krize giriş yapan Türkiye’nin durumunu irdeledik.
İlk kitabını öğrenciyken yazan ve şu an 20’den fazla kitabı bulunan Sönmez’in deneyimlerine, araştırmalarına dayanarak geçmişten geleceğe, yerelden globala uzandık. Mustafa Sönmez, bize, çoğu zaman karışık bulduğumuz Türkiye ekonomisini anlaşılır bir dilde anlattı.

 

“TÜRKİYE YAZIK EDİLMİŞ, KÖTÜ YÖNETİLMİŞ BİR ÜLKE”

 

Türkiye bulunduğu coğrafi konum itibariyle tarım, turizm, sanayi, lojistik gibi birçok bakımından şanslı bir ülke. İmkanlarını, miraslarını nasıl kullandı?

 

– Zaman zaman iyi yönetilmiş gibi gözükse de 90 yıllık tarihine total olarak baktığınızda bugün daha farklı bir yerde olabilirdi. Mesela peşinde koştuğu Avrupa Birliği’nin çok daha erken bir üyesi rahatça olabilirdi. Hem Müslüman bir ülke olarak hem de kendi özellikleri itibariyle birliğe çok farklı bir Avrupa rengi katabilirdi. Bu anlamda imkanları kötü kullanılmış bir ülke. Bugün geldiği yer itibariyle baktığınızda bu avantajları, imkanları gerçekten erozyona uğramış, yazık edilmiş.

 

Tarım:
Bir tarım ülkesiyken şimdi yılda 8 milyar dolar tarım ürünü, canlı hayvan ya da hayvan ürünü ithal eden bir ülke durumuna gelmiş. Pamuk, buğday ülkesiyken pamuk, buğday ithal eder durumda. Tarımına sahip çıkamamış bir ülke.

 

Turizm:
Turizmine baktığınızda, İtalya’sından İspanya’sına kadar ülkeler, turizmden ciddi bir katma değer üretip geçim sağlarken, Türkiye’de turizm yoksullaştıran bir turizm. Bir endüstri geliştirilmiş ama çok ucuza satan, harcamayan insanların geldikleri, konakladıkları, ‘kum, deniz, güneşi’ satan ama bir dizi kültür varlığını satamayan bir ülke durumunda.

 

“SON 10 YIL, DIŞARIDAN GELEN PARANIN İNŞAATA, İÇ TÜKETİME GÖMÜLDÜĞÜ BİR DÖNEM”

 

Sanayi:
Cumhuriyet dönemiyle iyi kötü adımlar atılmış ama arkası getirilememiş. Arkasında daha çok Batı’nın dağıttığı rolleri kabullenip onu çok zorlamayan, arkasını getirmeyen, çok çabuk vazgeçen bir ülke olmuş. Giderek bütün rekabet gücünü de yitirmeye başlamış. İşin kolayını bulup dışarıdan gelen parayı inşaata, iç tüketime gömmüş bir ülke durumunda. Bu son 10 yıl özellikle böyle bir dönem.
Birçok ülke için her biçimde yani kredi olarak, doğrudan yatırım olarak ya da borsaya dışarıdan paranın gelmesi bir fırsat. Yılda 40 milyar dolarlık bir kaynak akışı. Ama bunun kullanıldığı yer itibariyle baktığınızda döviz üreten, dolayısıyla döviz açığını daraltan bir ekonomi olmak yerine çok düşüncesizce bu parayı iç tüketimde kullanan, insanlara da tüketimi, borçlandırmayı özendiren, sonunda bugün itibariyle çok hızlı bir çıkmaza sürüklenen bir ekonomi durumunda.

 

DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLAR

 

Belirtmiş olduğunuz olumsuz tabloya karşın, halka, son 11 yılda ekonomide olumlu ilerlemeler kaydedildiği iletildi. Tüketim toplumu psikolojisinde ilerleniyor, orta sınıfın oluşumundan bahsediliyor. Bu durumu nasıl yorumluyorsunuz?

 

– Burada bir yanılsama var. Servet ve gelir toplumun alt katmanlarına dağılmış değil. Yaygın bir söylem, evet Türkiye’de orta sınıfın oluştuğu üzerine. Böyle bir şeyin gerçekliği yok. Türkiye’de iş yapabilecek nüfusun ancak yüzde 51’i iş gücüne katılabiliyor. Evlerde oturan yaklaşık 12 milyona yakın ev kadını var; çalışabilecekken çalışmayan ev kadını statüsünde duran. İş gücüne katılan kadınların ancak üçte biri iş bulabiliyor. Gençler arasında işsizlik yüzde 25’leri buluyor. Resmi olarak 3 milyon dolayında işsiz var. Belli istatistiklere göre işsiz sayılmayan ama iş olursa çalışırım diyen bir 2 milyon nüfus daha var. Yani 5 milyon işsiz nüfus eve hiç gelir götürmüyor demek.
Gelir adil dağılmıyor. Devlet, vergi ve harcamalar üzerinden bu bölüşüme doğru müdahaleler yapmıyor. Geliri yeniden bölüştürmede başarılı değil. Sosyal politika vs. adı altında yaptıkları hedefine ulaşmıyor. Bölgeler arasında büyük dengesizlikler var. Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu değil sadece, Doğu Karadeniz, İç Anadolu sürekli göç veren ve kan kaybeden bölgeler.

 

Olumlu olan kısmı neresidir?

 

– Son on yılda yaşanan, olumlu gibi gösterilen şeylerin bir yanı şöyle doğru; dışarıdan Türkiye’ye para girdi. Sadece Türkiye’ye değil, Türkiye benzeri ülkelere de dışarıdan bir kaynak akışı oldu. Bu ülkeler içinde Endozenya’yı, Filipinler’i, Hindistan’ı, Güney Afrika’yı, Brezilya’yı, Polonya’yı sayabiliriz. Bunlara dış sermayenin tercih ettiği ülkeler olarak yükselen ülkeler de deniyor.
Doğru yerde kullanılmadığını eleştirsek de, mesela inşaatta kullanıldı diyoruz, inşaatta kullanılsa da bir yere para girişi orada bir iş sahası yaratmış oluyor. Bir anda gelen dış kaynakla beraber ekonomide bir hareketlenme yaşandı. İnsanlar iş buldular. Biraz daha iş sahibi olarak eve ekmek girdi.

 

“PARA GİRİŞİNİN BU HÜKÜMETLE BİR İLGİSİ YOK”

 

Olumlu sayılan para girişini şu anki hükümet mi sağladı?

 

– Bu hükümetle ilgisi yok. Türkiye 2001’de bir kriz yaşadı. 2001 krizinde, Ecevit koalisyonu zamanında ekonominin iki tane kırık bacağı vardı; biri kamu maliyesi (bütçe), diğeri banka. O dönemde çok ağır reçetelerle, Kemal Derviş ve IMF işbirliğinde bütün bu kırık bacalar onarıldı. Ekonomi, o anlamda kamburlarını düzeltmiş oldu. Bu içeriden bir gelişme oldu. Yani AKP iktidarı hazır buldu önünde. Dış dünyada da para bolluğu vardı. Dolayısıyla bu ikisi birbiriyle çakıştı.
Yine 2001 krizi sırasında özelleştirme kanunları çıkarıldı. Özelleştirme önünde hiçbir engel kalmadı. Bunları icra etmek AKP’ye kaldı. Dolayısıyla içeride ve dışarıda çakışan iklim, yabancılar açısından Türkiye’yi de yatırım yapılabilecek bir ülke durumuna getirdi. Arkasından para akışı devam etti.

 

Bu olumlu durum nasıl olumsuz sonuçlara döndü?

 

– Bu paranın geldiği kadar nerede kullanıldığı önemliydi. Hata, burada bu paranın döviz kazandıracak sektörlere kanalize edilmemesiyle başladı. İhracatçı sanayiciye ya da daha kaliteli turizmciye, yani daha döviz kazandırıcı faaliyetlere bu para aksaydı daha doğru işler yapılmış olurdu. O yapılmayıp inşaat, haberleşme, cep telefonu operatörlüğü, sivil havacılık gibi iç tüketime yönelince, bunlar yanlış şeyler değil, bunların da talepleri var ama siz sonuçta aldığınız dövizi kazanamayacaksanız o zaman açığa düşersiniz. Türkiye, şu anda o durumda. 375 milyar dolar bir dış borç stoğu var, bunun üçte ikisi özel firmaların.
Dolayısıyla doğru kullanılmamış bir kaynak. Kaynak gelince halka yansıması nasıl oldu? Halk bir taraftan iyi kötü bir iş buldu. Yüksek ücretli olmasalar, sendika, sözleşme vs. hakları kullanmasalar bile hanede bir kişi daha çalışmaya başladı. Kırdan kente göçen kadınlar, şehirde düşük de olsa bir iş buldular. Böylece eve gelir girdi. Tüketim imkanı arttı.
Yanı sıra bankacılık sistemi dışarıdan temin ettiği bütün bu dış kaynakları, içeride tüketici kredisi olarak halka kullandırdı; konut, otomobil, ihtiyaç kredileri, herkese 2-3 kredi kartı… Ama bu sonuçta borçlanma. Dolayısıyla başbakanın sözünü ettiği otomobil, evde mobilya yenileme sevdası, taksite girerek, borçlanarak sağlandı.

 

Bu durum nasıl devam edecek?

 

– Bunun sürmesi mümkün değil. Nitekim yavaş yavaş kredi kartına taksit sayıları azaltılmaya başlandı. Çünkü yapılan dolu dizgin borçlanma iç tüketime dönük. İç tüketimdeki üretim ithalata bağlı. Döviz kazandırmayan bir durum. Cari açığı büyüten tehlikeli bir durum. Daha fazla büyümemesi için ekonomiyi, talebi yavaşlatma dolayısıyla taksitleri azaltma yapıyorlar.
Daha önemlisi bu yıldan başlayarak bu borçların ödenmesinde bir sorun olacak mı olmayacak mı? Çünkü firmaların aldığı borçların önemli bir kısmı, önümüzdeki 12 ayda ödenmesi gereken borçlar. Şimdi bir de Türk lirası değer yitirince döviz borçlarının TL karşılıkları çok ciddi bir yük oldu firmaların sırtlarında. Bir dizi firmayı zorlayacak. Firmalar zorlanınca, bu durumu işyerlerine yansıtırlar. Maliyetleri düşürmeye, işçi çıkarmaya başlarlar. Çıkarılan işçi belki kredi borcunu ödeyemez. Bu da yeniden banka sistemine döner. Çünkü banka sisteminin kredilerinin dörtte biri, tüketici kredisi olarak plase edilmiş vaziyette. Zincirleme bir tatsızlık yaşanabilir.

 

“YEREL PARALARIN DEĞER KAYBI TAMAMEN AMERİKA’DAKİ GELİŞMELERLE İLGİLİ”

 

Son aylarda kendini iyiden iyiye hissettiren olumsuz ekonomik gidişatın Gezi eylemleriyle başladığı vurgulandı. Dolarda Gezi sürecinden 17 Aralık yolsuzluk operasyonuna kadar yüzde 15’lik bir artış görüyoruz. 17 Aralık sonrası ise, dolardaki artışın Gezi sürecinden daha hızlı geliştiğine şahit olduk. Ekonomi üzerinde halkın eylemlerindense politik süreçte yaşananlar daha etkili oldu diyebilir miyiz? Gelişmeleri nasıl yorumluyorsunuz?

 

– Evet, tam öyle oluyor. Bir kere yerel paraların Türkiye dahil olmak üzere değer kaybı tamamen Amerika’daki gelişmelerle ilgili. Amerika’da FED, Merkez Bankası, para politikasını sıkılaştırmaya karar verdiğinde bu şu demektir: Yavaş yavaş orada bir ekonomik büyüme geçişi olacak, faizler biraz yükselecektir. Bu da yabancı yatırımcılar için iyi haberdir. Çünkü Amerika ekonomisi, daha güvenli bir limandır. Bu haber Mayıs ayında duyulunca, Türkiye dahil olmak üzere bütün ülkelerden yabancı para çıkışı söz konusu oldu. Yabancı para çıkışı ya da gelmeye niyetli paranın gelmekten vazgeçmesi demek, ülkedeki dolar hacminin daralması demek, dolar hacmi daralınca fiyatı yükselir. Dolayısıyla bunun Gezi süreci ile ilgisi yok.

 

“GEZİ SÜRECİNDEKİ MÜDAHALESİYLE HÜKÜMET KENDİ AYAĞINA SIKMIŞTIR”

 

Yalnız, Gezi sürecinden dolayı hükümetin prestij kaybı ve bundan dolayı yatırımcı gözünde imajının düşmesi gerçeği var. Bunun Gezi direnişini yapanlarla ilgisi yok, hükümetin haklı bir protestoya ve gösteriye polis şiddetiyle karşılık vermesi gibi bir nedeni var, hükümetten kaynaklanıyor. Hükümet bununla kendi imajını, dış algısını ciddi ölçüde zedelemiş, bir anlamda ayağına sıkmıştır. Şimdi gittiği her dış gezide sürekli olarak Haziran direnişindeki polis şiddeti kendisine soruluyor ve sıkıştırılıyor.
Bir ülkede siyasi iktidar imaj kaybına uğrarsa, o yabancılar açısından eksi nottur. Buna bir de 17 Aralık yolsuzluk operasyonu eklendi. Burada da iktidar, yargıyı soruşturmalar konusunda özgür bırakmak yerine bunu bir komplo olarak niteleyip soruşturmaların üstünü örtme çabası içinde. Bu, artı bir dış imaj kaybına yol açmış durumda. Ve bir belirsizliği de davet etmiş durumda. Bunlar hep yabancı sermayedarları kaçıran şeylerdir.

 

“HÜKÜMET YABANCI PARA GELMEZSE EKONOMİNİN DÖNMEYECEĞİNİN FARKINDA”

 

Türkiye’nin IMF borcunun bitmesi tüm dış borçlarının bitmesi gibi sevinçle yansıtıldı. İran’a ödeme kolaylığı için yapılan altın ihracatı sayesinde, cari açığın olduğundan düşük çıkması da yine olumlu bir gösterge sayıldı. Bunlar aslında gerçekten farklı ekonomik yansıtmalar oldu. Önümüzde neler göreceğiz?

 

– Hükümetin şöyle bir telaşı var, şunun farkındalar, yabancı para gelmezse ekonomi çarkı dönmüyor. O nedenle ne yapıp edip yabancıları tekrar ikna edip çıkan varsa gelsin, gelmekte tereddüt eden varsa da onların tereddütlerini giderelim diye çok da gerçekçi olmayan bir tablo sergilemeye çalışıyorlar.
Yabancılara tahdit getirmeyiz, çıkmak isterseniz çıkarsınız diyorlar, Maliye Bakanı, ‘Mart ayıyla beraber her şey süt liman olacak’ diyor. Başbakan, dışarıda ‘Gezi hadisesini şiddete çevirdiler’ diye kulplar bulmaya çalışıyor, yolsuzluklara komplo, paralel devlet söylemleriyle yokmuş gibi bakıyor. Ama bunların bence, büyük bir kısmı doğru değil. Yabancılar da çok iyi biliyorlar, dışarıdan takip ediyorlar zaten.
Onun ötesinde Türkiye’nin kırılganlığı var. Bu politik kriz ek unsur oldu. Bu politik kriz çıkmasaydı bile, Türkiye ekonomisi dış borçlarını çevirmede, büyümesi için gerekli kaynağı bulmada, o kaynağı yerine koymada çok önemli problemlerle karşı karşıya. Çünkü döviz üreten bir ülke değil. Tersine, ihracatını bile ithal girdiyle yapan yani ihraç ettiği konfeksiyonun kumaşını, ipliği bile ithal eden bir durumda. Bu sebepten döviz kuru yükseldiği halde ihracat artmadı. Türkiye, önemli politik ve ekonomik sorunlarla 2014 yılına girdi. Çatışmaların bu yıl seçim yılı olması nedeniyle daha da ivmelenmesi söz konusu. Bir belirsizlik, kavga hali devam ediyor.

 

“TÜRKİYE, YILDA 7 MİLYAR DOLAR CEP TELEFONU, LAPTOP İTHAL EDECEK BİR ÜLKE DEĞİLDİR”

 

Peki yabancı yatırımlara bağlı bir Türkiye’den içte halkın daha bilinçli olduğu, tasarrufa yöneldiği bir duruma geçmek hayal mi?

 

– Hayır değil. İki türlü olabilir. Bir yandan tasarrufları artırıcı bir çaba içerisine girersiniz, bir yandan da dış kaynağı daha akılcı kullanırsınız. Yani birdenbire olmaz. Türkiye, her halükarda büyümeyi gerçekleştirmek için dış kaynağı kullanmak zorunda.
Tasarrufu nasıl artıracaksınız? Çılgın tüketimi durduracaksınız. Türkiye, yılda 7 milyar dolar cep telefonu, laptop ithalat edecek bir ülke değildir. Bu durumda üretime dönüp tasarrufu özendirmek lazım. Vergi mekanizması yoluyla gelir dağılımını adilleştirmek gerek. Biraz daha yüksek gruplardan vergi alıp kamu maliyesini güçlendirerek yol almak mümkün.
Harcamalarda gereksiz asker, polis harcaması ya da bir dizi müteahhidi zengin edecek inşaatlar yapmamak gerek. Eğitime önem vererek işgücünü geliştirmek gerek. Dış kaynakta burada sıfırdan elini taşın altına koyan, sanayi, hizmet sektörlerini geliştiren, istihdam yaratan, ihracat yapan, vergi üreten bir yatırımcıyı çekmek gerek.

 

Şu anki hükümet böyle bir yol izleyebilir mi?

 

– İzleyemiyor. Bence bu hükümet çok önemli bir inişe geçti. Hükümetin, hem dış dünya gözünde bir güven kaybı söz konusu hem de içeride çok ciddi bir toplumsal kutuplaşmaya yol açtı. Bunu toparlaması kolay değil. Türkiye’nin yeni bir uzlaşmaya ihtiyacı var. Bu hükümet, özellikle bu başbakan buna çok ehil değil.

 

“TÜRKİYE HER ANLAMDA EN KIRILGAN ÜLKE”

 

Türkiye gibi olup da değişik yönde ilerleyen ülkeler var mıdır?

 

– Brezilya, çarpıcı olarak çok farklıdır. Gezi olayları sırasında orada da gösteriler patladı. İnsanlar ‘Bunca fakirlik varken neden Olimpiyat ve Dünya Kupası organize ediyorsunuz’ dediler. Cumhurbaşkanı çıkıp ‘Haklı protestolardır’ dedi ve polis şiddeti uygulanmadı. Brezilya gelen dış kaynağı daha akıllıca kullanıyor, bize göre cari açığı çok daha düşüktür. Çok daha hızlı büyüyen bir ekonomidir.
Güney Afrika ekonomik göstergeleri Türkiye’ye benzemesine karşı, politik olarak çok demokrattır. 11 farklı dilin konuşulduğu, resmi dil olarak kabul gördüğü, en azından politik olarak insanlara özgürlük alanı açmış bir ülke. Hindistan keza.
Türkiye kendini hem politik hem ekonomik olarak ciddi biçimde daraltmış, sorunlara boğmuş bir ülke. Türkiye her anlamda en kırılgan ülke.

 

Klasik soruyla bitirelim isterseniz. Dolar ve faiz ne olur?

 

Dolar artma eğilimindeydi. Artan dolarla hükümetlerin baş etmesi kolay değildir. Bunun panzehiri olarak da faizi yükseltme durumundalar. Faizin yükseltilmesinden imtina ettikleri için dolar yükselişini sürdürdü.
Küçük tasarruf sahipleri için böylesi zamanlar biraz da kumardır. Bilemezsiniz hangi noktası almak için doğrudur, hangi noktada satmak gerekir. Bugün 2,25’tir, düşmüş gibi görünür gider alırsınız ama bir bakarsınız yarın 2,15’e düşmüş, yanlış yerden almışım dersiniz. Bir zaman sonra 2,30’a çıkar, neden sattım dersiniz. Borsa da öyledir. Hem dolarda hem borsada bir risk, bir kumar vardır. Altında da durum aynıdır. Ama faiz öyle değildir. Adı vardır. Şu kadar süre içerisinde şu kadar para verilecektir denir. İnsanların paralarını koruma kaygıları varsa onu bir faize bağlayarak, enflasyondan korumaya çalışabilirler.

Genel kategorisine gönderildi | Sönmez: Kriz Türkiye’ye giriş yaptı için yorumlar kapalı

The bill of the rise in the dollar exchange rate will be double digit inflation

Mustafa SÖNMEZ -Hürriyet Daily News  Feb/10/2014

The January inflation rate has even exceeded the Central Bank’s expectation survey and hit 1.72 percent. Thus, the 12-month consumer price hikes reached 7.5 percent.

The inflation rate that opened the year with 1.72 percent in the month of January looks as if it will cancel even the revised target of the Central Bank of annual 6.6 percent.

In January, the biggest hike in prices occurred in food and beverages, with a 5.2 percent increase. In clothing, on the other hand, instead of a price hike, a fall has been experienced. The inadequacy in the supply of food and a dry winter are signaling a fire in the kitchens in coming months. The cost increasing effects that the duo of high exchange rates and high interest rates will play the leading role in the coming months’ inflation.

The reflection of cost increases in prices may accelerate as of February and we may meet higher inflation in the coming months.

Double digits 

With the 11.7 percent price hike in January, the 12-month inflation has exceeded 7.5 percent. Nevertheless, the annual inflation rate has already reached double digits in certain basic goods and services. While in transportation, the annual hike has been 12 percent, annual increases in food have neared 11 percent. Besides, the annual price increases in restaurant and hotel prices, as well as education, have exceeded 10 percent.

On the other hand, the increase in producers’ prices in January, which reached 3.3 percent, is regarded as the signal of sharp price rises in the coming months. The increase in producer prices was the biggest contributor to the annual producer prices, which are nearing 11 percent. This one has constituted the highest monthly increase since the 4.5 percent in April 2008.

When viewed by sectors, the highest annual increase in producer prices has occurred in capital goods and intermediate goods. It has been reported that the accelerated foreign exchange rate increases after May 2013 have been effective in these two sectors, which are primarily based on imports.

While the annual increase in capital goods made up of machinery and equipment imports is nearing 15 percent, the increase in intermediate goods has reached 12.3 percent. The 10.4 percent increase in nondurable consumer goods can be expected to be reflected on consumer goods in the coming months. In durable consumer goods, on the other hand, the fact that the increase in producer prices remained at 6 percent is being associated with shrinking demand. However, in energy, where the annual increase in producer prices was the lowest with 1.5 percent, price hikes are at the door. In March, a heavy natural gas price increase looks inevitable, as well as a high price hike in the electricity produced from natural gas.

Dollar and inflation 

With the U.S. Federal Reserve tightening money, the foreign funds that have started exiting from or slowing down the inflow to countries like Turkey have caused falls in local currencies and the Turkish Lira. The political crisis that erupted after the Dec. 17 corruption operations has accelerated the loss of value of the lira as an additional factor. The loss in the lira reached 23 percent in the May 2013 and January 2014 period and the exchange rate of the lira-to-dollar jumped from 1.82 to 2.23.
It is seen that this leap in the dollar exchange rate is causing cost inflation through imports, and is thus pushing producer and consumer inflation upward.

The hike in the dollar exchange rate has caused significant rises in producer prices, especially capital goods and intermediate goods. Its effect on durable and nondurable consumer goods has been extended in time.

While the hike in the dollar exchange rate has reached 23 percent since it started climbing in May 2013 to January 2014, the rise in producer prices has been 9.6 percent. However, producer prices of intermediate goods based on imports increased 11.4 percent, capital goods made up of machinery and equipment increased nearly 11 percent. During the same period, energy prices over crude oil increased 10 percent. On the other hand, the rise in durable and nondurable consumer goods has been around 7.7 percent.

Consumer prices

Because the rise in producer prices to reflect on retail prices takes a while, an important portion of the increase in CPI has spread to coming months.

The increase in CPI between May 2013 and January 2014 has reached 6 percent. After the sharp hike in the dollar exchange rate and its reflection on producer prices, it is expected that its transfer to consumer prices will occur in the coming months.

At the beginning of the price hikes that have not yet been reflected on retail prices, comes the natural gas price hike that was postponed to March. Since electricity production is done predominantly with natural gas, this hike is expected to reflect in electric prices, and with a chain reaction, primarily transportation, home and office heating, and to all sectors using energy.

Also, with the effect of a dry winter season, food prices which increased only 5 percent in January are expected to rise significantly in the coming months, thus increasing the rise in the CPI to double digits in a short time.

Araştırma - Haber, English kategorisine gönderildi | The bill of the rise in the dollar exchange rate will be double digit inflation için yorumlar kapalı

High interest rate to usher in low growth and higher unemployment

Mustafa Sönmez   February 3/2013

Faced with the shock of seeing the U.S. dollar hit 2.40 Turkish Liras, Turkey’s economic administrators were forced to take up the weapon of the interest rate that it was avoiding for a long time, especially upon the recommendations of Prime Minister Recep Tayyip Erdoğan.

With the decisions of the Monetary Policy Board that met on Jan. 28 at midnight, a sharp rise has been introduced in interest rates.

The one-week repo rate, which is considered to be the policy rate, has been increased 5.5 points to 10 percent. This is happening for the first time.

The surprising rise in the interest rate, deployed as a measure against the shock rise in the foreign exchange rate, resulted in foreign currency rates going down. While the dollar was approaching 2.40 Turkish Liras before the signals of the decision came, it went back down to 2.30 liras with the news of the Central Bank’s decision to hold an extraordinary meeting.

HDN In the dollar’s course over the past 15 days, we have seen a scary fluctuation. The dollar, which was 2.13 liras on Jan. 13, went up to 2.26 on Jan. 23 and even though it experienced partial drops, its direction was always upward; and when it hit 2.40 liras on Jan. 27, the signal came from the Central Bank that it would raise interest rates sharply. After this signal, before the sharp rise decision was made, the dollar went back to 2.30 liras and with the midnight decision of the interest rate increases, went down to 2.16 on the morning of Jan. 29.

Measures sufficient?

The sustainability of the obstruction of the exchange rate with a high interest rate will also depend on domestic and international developments from now on. If foreign investors with a portfolio totaling $127 billion in Turkey continue in their desire to exit in the face of the relaxing dollar, there are suggestions that this will push the dollar upward, and there might be a need for additional interest rate measures. Also, the FED has continued its money tightening and has given signals of interest rate increases. These may reduce the attractiveness of interest rates in Turkey, and this may lead to the exit of foreigners and again to the increase of foreign currency prices.

More importantly, the political tension experienced may not be adequate to eliminate the uncertainties both before and after the March 30 elections, and this, too, is an important factor that will affect the entry of foreigners and those who have entered before.

HDN Who will be affected?

The transition from a high exchange rate to high interest rate climate will affect various segments differently. These interactions can be summed up as follows:

Downsizing: The most striking effect of high interest rate will be the negative one on economic growth. The increasing loan interests will hinder both investors and consumers. The growth which was targeted as 4 percent is expected to go down to 1-2 percent in the climate of a high interest rate. The cease of investments and the expensiveness of lira loans will cause an important recession in several sectors, primarily construction.

Credit usage, which has already shrunk with the risky course in credit cards, will become prohibitively more expensive with the new prices. The banking system will experience difficulties in selling credit and collecting repayments on loans. This will also result in a weakening of the finance system.

When the economic shrinkage causes a reduction in treasury income which predominantly consists of indirect taxes and consumer taxes, it may also cause an increase in budget deficits. Increased interest rates will also increase the treasury’s interest rate expenses.

Unemployment: In a high interest rate climate, several managements will downsize their capacities with the drop in domestic demand, meaning layoffs will begin. This will push official unemployment up to 13-14 percent; with the inclusion of unregistered unemployed, this rate will be over 20 percent. The downsizing will also cause a dangerous outcome of unemployment reaching 30 percent with the addition of young people expecting jobs.

Relative impoverishment: When the income entering households decreases with downsizing, a relative impoverishment will be experienced. Companies, in a depressed market, will refrain from increases in salaries, threatening their employees with the “either employment or severance” dilemma, even offering decreases in salaries. On the other hand, households, which have 330 billion liras worth of consumer loans, will face difficulties in paying credit card bills and installment repayments, and this will negatively affect the banking system.

With the transition to a high interest rate climate, the targets of the Medium Term Program (MTP) require a serious revision. As a matter of fact, the Central Bank made the first revision in inflation. The inflation target which was set at 5.3 percent in 2014 has been increased to 6.6 percent.

The growth target in MTP for 2014 was predicted at 4 percent. The drop in domestic demand and domestic consumption with the high interest rate will also reduce the acceleration of growth. It is highly probable that growth will stay at 1-2 percent. It will not be surprising for unemployment, which was forecast at 9.4 percent in the MTP, to reach double digits and see 12 percent. In the MTP, the average dollar exchange rate is covertly predicted at 1.98 liras. This prediction does not seem to be quite possible. It is expected that the dollar exchange rate, despite low growth and in connection with the low import demand, will not fall below 2.10 liras.

The high interest rate and low growth may cut into imports, and the resultant current account deficit, as well as the annual current account deficit, which is predicted at $55.5 billion in the MTP, may fall as the current income/national income rate will be lower than the 6.4 percent target, perhaps dropping to 5 percent.

Araştırma - Haber, English kategorisine gönderildi | High interest rate to usher in low growth and higher unemployment için yorumlar kapalı

AKP’nin Faiz Enkazı: Uzun Bir Kış…

Fren tutmayan dövize karşı Merkez Bankası’nın faiz silahına davranmasıyla birlikte, yeni bir sayfa açıldı. Daha doğrusu Türkiye yeni bir ekonomik iklime girdi. Bu iklim, uzun, zorlu bir kış demektir. Kışın kaç ay, kaç mevsim süreceği, hem içerideki hem dışarıdaki gelişmeler bağlıdır.

Faizdeki şok artışı izleyen günlerde,  doların pes etmeyip TL ile kedi –fare oyunu oynaması, yaşanacak kışın çetinliğine bir işarettir.

Şok faiz kararının alındığı Çarşamba sabahı, erken öten horozlar, Merkez’in dünyada ana aktör durumuna geçtiğini, Türkiye’deki bu önemli adımın her yerlerde konuşulduğundan, FED’i bile gündemden düşürdüğünden söz ettiler. Ama spekülatörler işbaşındaydı, gün boyu Merkez ile oynadılar, doları bir düşürüp bir çıkarıp iniş-çıkıştan dünyanın parasını götürdüler. Merkez’in bu kedi-fare oyunu karşısında bir şey yapamayacağını biliyorlardı. Merkez, faiz kurşununu zaten sıkmıştı, ikincisine hemen davranamazdı, dövizle müdahalede ise eli zayıftı, rezervleri epeyi tüketmişti.

 

FAİZ- DÖVİZ…

Faiz kararı sonrası 2.16 TL’ye kadar inen dolar, günü 2.25 TL ile kapadı, ertesi gün de pek boyun eğmedi . Bu, gidebildiği kadar gidebilir, hatta Merkez’i ikinci bir faiz artırımına bile zorlayabilir.

Merkez’in faiz silahına rağmen istediğini hemen alamamış olması, içerideki büyük kırılganlıkla olduğu kadar, dünyada olan bitenle de ilgilidir. Bir kere büyük cari açık, üçte biri kısa vadeli olmak üzere büyük dış borç yükü gibi etkenler, Türkiye kapitalizmi “Niye en kırılgan?” sorusunun karşılıkları. Buna bir de diğer yükselen ülkelerde olmayuntitledan politik kırılganlığı ekleyin. Tarihinde görülmemiş bir politik krizi yaşıyor Türkiye ve nereye gittiği belli değil. Yabancı yatırımcı yargının şamar oğlanına çevrildiği hukuksuz bir ülkede olduğuna uyanmış. Burada daha fazla durur mu? Hem niye dursun, dışarıda birçok alternatif varken!… İşte, ekonomik kırılganlığa eklenen bu politik kırılganlık, 127 milyar dolarlık sıcak paraya ,“şimdi çıkma zamanı” dedirtiyor.

cc

Yabancıların çıkışının boyutları henüz bilinmiyor. Ama sürecektir. Çünkü bütün dünyada bu çıkış var ve çıkanlar ABD’nin güvenli 10 yıllık tahvillerine kapağı atıyor, şimdilik. ABD’de faizler yükselmese de “güvenli liman orası…

Yabancı sıcak paranın sadece Türkiye’de değil, benzeri diğer “yükselen ülkelerde”, yani Brezilya, Hindistan, G.Kore, Endonezya, Polonya’da gösterdiği reaksiyon, çıkmak ve FED’in hızlandırmaya başladığı yeni para politikasına uygun olarak ABD’ye demirlemek. “Yükselen ülkeler”, bu kaçışı ya da geri duruşu aşmak için faiz yükselterek sıcak paraya  kur yapıyorlar” . Türkiye, bu faizle yarışta en geride kalan oldu. Öncesinde Brezilya, Hindistan, Endonezya, son olarak G.Afrika faiz artırarak yabancıyı tutmaya-içeri çekmeye çalışıyorlar. Ne kadar işe yarayacağını bekleyip görmek gerek.  

Türkiye’nin durumuna dönersek, yükseltilen faizlere, hatta ikinci, belki üçüncü faiz artışlarına rağmen dolarda arzu edilen noktaya geri dönülemeyebilir. Hem içeridekiler çıkar, hem yeni gelişler azalırsa dolar, 2.25-2.35 TL gibi bir yerde asılı kalabilir. Faiz ve dövizin birbiriyle çatışmasının ekonomide büyük bir soğuk hava dalgasına yol açacağı açıktır. Nitekim, bu uzun kış, Türkiye ekonomisi için küçülme anlamını taşıyacaktır.

YENİ HEDEFLER

Orta Vadeli Program(OVP) hedeflerinin hepsi yeniden tanımlanacaktır. Merkez Bankası zaten enflasyonda ilk revizyonu yaptı. 2014 için yüzde 5,3 olarak belirlenen enflasyon hedefini yüzde 6,6’ya çıkardı. Burada kalmayacağı, iki haneye gidebileceği bile söylenebilir.

OVP’de 2014 için büyüme hedefi yüzde 4 öngörülmüştü. Yüksek faizle birlikte daralan iç talep, iç tüketim, büyüme ivmesini de geriletecek. Büyümenin yıllık yüzde 1-2’de kalma ihtimali yüksek. OVP’de yüzde 9,4 olarak öngörülen işsizliğin de çift haneye çıkması, yüzde 12’yi görmesi şaşırtıcı olmayacak. OVP’de örtülü olarak 2014 ortalama dolar kuru 1.98 TL olarak öngörülüyordu. Bu hedef hayal. Düşük büyüme, buna bağlı olarak düşük ithalat talebine rağmen dolar kurunun 2.20 TL’nin altına düşmeyeceği söylenebilir. Yüksek faiz, düşük büyüme, ithalatı, oradan kaynaklanarak cari açığı da aşağı çekebilecek ve OVP’de 55,5 milyar dolar olarak öngörülen yıllık cari açık daha düşük ve cari gelir/milli gelir oranı da  yüzde 6,4’olarak tanımlanan hedefin altında, örneğin yüzde 5’lere kadar düşebilecek.

Küçülme, uzun ve soğuk bir kış demektir ve alt-orta sınıfları bir kez daha okkanın altına itecektir. Bunun seçim-sandık sürecine etkileyeceği de açık. 

VEDA ZAMANI

Sevgili Merdan Yanardağ’ın daveti üzerine 22 Mart 2013’ten bu yana, yani 10 aydır, haftada 5 gün bu köşede yazıyorum. Bu, 10 ayda 200 yazı eder. Bir hayli emek, fedakârlık… Yurt’a vedamı twitter hesabımdan duyurmuştum. Görmeyenler için aktarıyorum; “Nisan 2013’ten bu yana haftada 5 gün yazdığım Yurt gazetesindeki yazılarıma 1 Şubat’ta son veriyorum. Gazete ödeme güçlüğü yaşıyor, neden bu. Yurt ile uygar bir biçimde sözleşmemizi sonlandırdık. Yurt gibi projelerin yaşaması gerek. Ama profesyonel işletmecilik olmadan olmuyor.”

 Herkese esenlikler diliyorum:

 

 

Genel kategorisine gönderildi | AKP’nin Faiz Enkazı: Uzun Bir Kış… için yorumlar kapalı